Yüksek glisemik indeksli diyetle beslenen C57BL/6 farelerde sülforafan takviyesinin metabolik parametreler üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme Ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİHRİCAN ÇUBUK
Danışman: Aylin Açıkgöz Pınar
Özet:Yüksek glisemik indeksli diyetler (YGİD), kan glukoz düzeyinde hızlı yükselmelere yol açarak metabolik sorunların gelişme riskini artırabilen diyet modelleridir. Bu çalışmada diyetle obezite geliştirmeye yatkın 42 adet C57BL/6 farede, YGİD ile beslenmenin neden olduğu obezitenin azaltılmasında ve kötü glisemik kontrol ile dislipideminin düzeltilmesinde farklı dozlarda sülforafan (SFN) takviyesinin ve zamanlamasının etkileri araştırılmıştır. Bu tez çalışması, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu'nun onayı doğrultusunda 06.09.2024-24.01.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. SFN'nin koruma açısından etkilerini gözlemleyebilmek amacıyla, dört grupta fareler, 15 hafta süresince kontrol grubu yemi (n=7), YGİD (n=7), YGİD+5 mg/kg/gün SFN (n=7), YGİD+20 mg/kg/gün SFN (n=7) ile beslenmiştir. Diğer iki gruptaki farelere ise tedavi edici etkilerini değerlendirebilmek amacıyla, 15 haftalık YGİD ile obezite indüklemesini takip eden 5 hafta süresince 5 mg/kg/gün SFN [diyetle obezite indüklenmiş (O)-YGİD+5 mg/kg/gün SFN] (n=7) veya 20 mg/kg/gün SFN (O-YGİD+20 mg/kg/gün SFN) (n=7) uygulanmıştır. Çalışma sonunda kanda toplam kolesterol, trigliserit, insülin, adiponektin ve HbA1c analizleri; karaciğer dokusunda insülin reseptörü, insülin reseptör subsrat 1 proteini (IRS1), insülin reseptör subsrat 2 proteini (IRS2) parametreleri ve Peroksizom proliferatör-aktive edilmiş reseptör gama koaktivatör-1 alfa (PGC-1α), yağ asidi sentaz geni (FASN) ekspresyonları araştırılmıştır. SFN takviyesi uygulanan tüm gruplarda vücut ağırlığı artışı (p<0,001) ve serum glukozu (p<0,001), yalnızca YGİD ile beslenmeye kıyasla daha düşük bulunmuştur. HbA1c'nin en düşük düzeyleri kontrol ve YGİD+5 mg/kg/gün SFN gruplarında gözlenmiştir (sırasıyla; 5,5±0,12 ve 6,1±0,43) ve her iki grupta da YGİD'ye (6,9±0,08) kıyasla daha düşüktür (p<0,001). IRS1 ve IRS2 düzeylerinin YGİD+5 mg/kg/gün SFN grubunda (sırasıyla; 2,8±0,33 ve 556,0±54,64), YGİD grubuna kıyasla (sırasıyla; 2,1±0,58 ve 456,2±41,04) daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,01). YGİD grubunda PGC-1α ekspresyonu düzeyi, kontrol grubuna kıyasla daha düşük bulunmuştur (p<0,01). YGİD+SFN ve O-YGİD+SFN gruplarında, PGC-1α ekspresyonu düzeyinde kontrol grubuna kıyasla önemli bir artış gözlenmiştir (p<0,01). SFN müdahalesi yapılan gruplarda FASN ekspresyonu kontrol grubuna kıyasla daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçları, diyetle birlikte uygulanan 5 mg/kg/gün SFN'nin, YGİD ile beslenmenin tetiklediği vücut ağırlığı artışı, insülin direnci gelişimi ve dislipidemiyi azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Gelecekte, SFN'nin bu etkilerinin, yapılacak klinik çalışmalarla da desteklenmesi önerilmektedir.