Duygusal yüz ifadelerinin ve uyarıcı sunum süresinin zaman algısına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENGÜL ERDOĞAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZEYNEL BARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, evrensel olarak kabul edilen 6 temel duyguya ait yüz ifadelerinin sunum süresi değişimlenmesinin zaman algısı üzerindeki etkisini, ileriye dönük paradigma yöntemlerinden zaman aralığı yeniden oluşturma ve süreyi sözel tahmin etme yöntemleri aracılığıyla incelemektir. Ekman ve Friesen (1976) tarafından oluşturulan duygusal yüz fotoğrafları bataryası ön çalışmalarla duygu tanıma, genel uyarılmışlık düzeyi ve duygusal değerlik açısından değerlendirilmiş ve sonrasında bu bataryadan seçilen iki fotoğraf uyarıcı olarak görevlerde kullanılmıştır. Çalışmanın deney bölümü, 47 kadın ve 28 erkek olmak üzere toplam 75 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmada, zamansal görev türü, uyarıcıların duygu türü ve sunum süresinin değişimlenmesinin zamansal performans üzerindeki etkisini göreli süre değeri ve değişim katsayısı bağımlı ölçümleriyle incelenmiştir. Çalışmada, 2(Görev Türü: Süreyi sözel tahmin etme görevi, Zaman aralığı yeniden oluşturma görevi) x 7(Duygu Türü: Kızgınlık, Korku, Üzüntü, Tiksinme, Şaşkınlık, Nötr, Mutluluk) x 4(Sunum Süresi: 500 msn, 1000 msn, 1500 msn, 2000 msn) tekrarlı ölçümlü farktöriyel deseni kullanılmıştır. Analizler göreli süre değeri ve değişim katsayısına ilişkin 2x7x4 ve 2x4 tekrar ölçümlü ANOVA üzerinden yapılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, her bir sunum süresi düzeyinde, tüm duygusal yüz ifadeleri hedef süreye göre kısa algılandığı görülmektedir. Öte yandan, duygusal yüz ifadelerinin üzüntü yüz ifadesi dışında nötr yüz ifadesinden daha uzun algılandığı görülmektedir. İçsel saat modeli ve dikkat ve genel uyarılmışlık düzeyi bağlamında, duygusal yüz ifadelerinin hedef süreye göre kısa algılanma eğiliminde olması dikkat kaynaklı modelle uyumlu görünürken; duygusal yüz ifadelerinin nötre göre daha uzun algılanması ise genel uyarılmışlık düzeyi kaynaklı modelle uyumlu görünmektedir. Anlamlı ortak etki bulunamamasına rağmen, duygusal yüz ifadelerinin sunum süresi artıkça zamansal bozulmaların da arttığı görülmektedir. Bununla birlikte, tüm duygusal yüz ifadelerinin sunum sürelerine dair süre tahminlerinde, zaman aralığı yeniden oluşturma görevinde, süreyi sözel tahmin etme görevine göre daha uzun algılama oluştuğu görülmektedir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, duygusal yüz ifadelerinin zaman algısı üzerindeki etkisinde; genel uyarılmışlık düzeyi ve dikkat kaynaklı ortak etkilerin yanında, zamansal yöntem türlerindeki farklılıklardan dolayı bellek ve karar verme süreçlerinin de etkili olabileceği görülmektedir. Anahtar Sözcükler Zaman algısı, içsel saat modeli, duygu, dikkat, genel uyarılmışlık düzeyi, duygusal yüz ifadeleri, zaman aralığı yeniden oluşturma görevi, süreyi sözel tahmin etme görevi