4-(4-florobenzil)piperazin fragmanı taşıyan yeni bileşiklerin sentezi ve tirozinaz inhibitör etkilerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Kimya A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESİN AKDEMİR YILMAZ

Danışman: Oya Ünsal Tan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada 20 yeni 4-(4-florobenzil)piperazinil-N-arilalkanamit bileşiği sentezlenmiş ve tirozinaz inhibitör aktiviteleri araştırılmıştır. Hedef bileşiklerin yapıları, 1H-/13C-NMR, FT-IR ve HRMS spektral yöntemleri ile aydınlatılmıştır. Bileşiklerin tirozinaz enzimi üzerindeki inhibitör aktiviteleri incelenmiş ve sonuçlar referans bileşik kojik asit ile karşılaştırılmıştır. Nonsübstitüe fenil türevleri (2a–c) incelendiğinde, asetamit türevinin (2a), propanamit türevlerine (2b ve 2c) kıyasla daha yüksek antitirozinaz aktivite sergilediği görülmüştür. 2a yapısı esas alınarak tasarlanan bileşikler (2d–u) arasında, 2h (4-NO2, IC50= 85,24 μM), 2n (2-NO2, IC50= 89,38 μM) ve 2g (4-CH3, IC50= 95,64 μM), en aktif türevler olup kojik asitten (IC50= 206,42 μM) yaklaşık iki kat daha güçlü antitirozinaz aktivite göstermişlerdir. Fenil halkasında iki sübstitüent taşıyan türevlerde aktivitenin belirgin düzeyde azaldığı, fenil yerine daha hacimli grupların gelmesinin aktiviteyi önemli ölçüde etkilemediği belirlenmiştir. Bileşiklerin sitotoksisitelerini değerlendirmek üzere gerçekleştirilen MTT testinde, 2h'nin 100 μM'a kadar anlamlı bir sitotoksisite göstermediği görülmüştür. Tirozinaz inhibitör aktivitesi ve sitotoksisite profili değerlendirildiğinde, 2h'nin yeni tirozinaz inhibitörlerinin geliştirilmesi için umut verici bir bileşik olduğu düşünülmektedir.