Kopulalarla maden kaynak kestirimi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FIRAT ATALAY

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ABDULLAH ERHAN TERCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tez çalışması, temel olarak maden kaynak kestirimini içermektedir. Krigleme yöntemi bu amaçla endüstride sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Bununla birlikte krigleme, variogramın aykırı değerlerden çok etkilenmesi, değişkenliğin düşük olduğu kestirim sonuçları üretmesi ve kestirim değerlerinin belirsizliğini değerlendirmede gerçekçi olmayan varsayımlar içermesi gibi dezavantajlara sahiptir. Tez çalışmasında bu dezavantajların giderilmesi yönünde kopula fonksiyonunun kullanılması öngörülmüştür. Kopula, marjinal dağılımları tek düze olan değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koyan bir fonksiyondur. Tez çalışmasında uzaklığa bağlı kopula fonksiyonu geliştirilmiş, veri sayısı ve külçe etkisinin kestirim üzerine etkisi incelenmiştir. Ayrıca blokların ortalama değerlerinin kopula ile kestirimi araştırılmıştır. Normal ve log-normal dağılıma sahip veri kümeleri kullanılarak kopula ile kestirime ilişkin iki örnek çalışma yapılmıştır. Kopula fonksiyonları, gerçek bir saha üzerinde kömür kaynak kestirimi ve benzetimi amacıyla uygulanmıştır. Alt Isıl Değer (AID) dikkate alınan değişkendir. Bu değişken, kopula ile kestirilmiş, sonuçlar krigleme yöntemi ile elde edilen kestirim sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Kopula ile kestirimi yapılan sahanın ortalama AID'i 2069 kCal/kg iken dağılımın en düşük değeri 1208 kCal/kg ve en yüksek değeri ise 2842 kCal/kg'dır. Kestirime ek olarak AID, kopula fonksiyonu kullanılarak benzetilmiştir. Kopulalar, kestirim değerlerine ilişkin tüm dağılım fonksiyonunu üretebildiklerinden ek örneklem gereken noktaların belirlenmesinde kullanılmıştır. Sonuçlar, kopulaların maden kaynak kestirim ve benzetiminde krigleme gibi diğer yöntemlere alternatif olarak kullanılabileceği göstermiştir.