Transdermal ilaç aktarımı amaçlı çözünür özellikli mikro-iğnelerin hazırlanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLİZ TOPCU
Danışman: Nihal Aydoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde inflamatuar deri hastalıklarına sahip olan hastalar kaşıntı, döküntü ve ağrılı deri lezyonları gibi bir dizi semptomla karşı karşıya kalmakta, günlük yaşamları olumsuz etkilenmekte ve yaşam kaliteleri düşmektedir. İnflamatuar deri hastalıklarının tedavisi için yaygın olarak jel, krem, merhem gibi farklı uygulama yöntemlerini içeren transdermal ilaç taşıma sistemleri geliştirilmektedir. Ancak bu yöntemler kullanılarak yapılan tedavilerde, uygulanan ilacın yeterince deri tabakalarını geçemediği tespit edilmiştir. Bu sebeple son yıllarda deri tabakalarına ve deri altına kontrollü ilaç aktarımı sağlayabilen transdermal ilaç taşıma sistemleri yaklaşımı olarak mikroiğneler geliştirilmektedir. Mikroiğneler, içerdikleri mikro boyuttaki iğneler sayesinde derinin en üst katmanı olan stratum corneum tabakasını zarar vermeden geçerek, epidermis ve dermis katmanlarına nüfuz edebilme özelliğine sahiptir. Bunun yanı sıra kolay üretim yöntemleri ile üretilebilen mikroiğnelerin günümüzdeki laboratuvar ve klinik çalışmalarına bakıldığında en büyük eksikliğinin düşük mekanik dayanıma sahip olması ve deriye uygulandığında yapılarında kırılma meydana gelmesi sebebiyle içerdiği ilacın deriye etkili bir şekilde aktarılamaması olduğu tespit edilmiştir. Bu yüksek lisans tezinde bu sorunu ortadan kaldırmak amacıyla yüksek mekanik dayanımına sahip, çoklu uyaranlara duyarlı ve kontrollü ilaç salımı sağlayabilen çözünebilir polimer yapılı mikroiğneler tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Çözünebilir polimer yapılı mikroiğneler yaygın bir mikroiğne üretim yöntemi olan mikro kalıplama yöntemi kullanılarak biyouyumlu ve biyobozunur yapıya sahip polivinilpirolidon (PVP) polimeri ile üretilmiştir. İçeriğinde bulunan grafen oksit (GO) nanopartikülleri ve zeolitik imidazolat çerçeve-8 (ZIF-8) nanopartikülleri sayesinde hem yüksek mekanik dayanıma sahip hem de ışık ve pH varlığında çoklu uyaranlara duyarlı kontrollü ilaç salımı sağlayabilen mikroiğneler geliştirilmiştir. Cilt hastalıkları ve yara iyileşmesi tedavilerinde yaygın olarak kullanılan anti-inflamatuar özellikli kurkumin bu yüksek lisans tezinde ilaç etken maddesi olarak kullanılmış ve ZIF-8 nanopartikülleri içerisinde ve direkt olmak üzere iki farklı yöntemle mikroiğne yapısına konularak ilaç salım profilleri incelenmiştir. Yüksek lisans tezi kapsamında sentezlenen ZIF-8 nanopartiküllerinin morfolojik ve kristal yapıları, ilaç içeriği ve pH'a bağlı ilaç salım profilleri; geliştirilen çözünebilir polimer yapılı mikroiğnelerin boyut ve şekil analizi, çözünme süresi ve çözünme süresine akustik frekansta ses dalgası, ışık ve pH'ın etkisi, mikroiğnelerin mekanik dayanım ve fototermal etki gibi karakteristik özellikleri analiz edilmiştir. Deri hastalıklarında kullanılması için deriyi taklit edecek koşullar oluşturularak ışık, pH, akustik etki altında in vitro deneyler gerçekleştirilmiş ve ex vivo domuz derisinde penetrasyon analizleri yapılmıştır. Yapılan deney ve analizlerin sonuçları doğrultusunda tasarlanan ve geliştirilen çözünebilir polimer yapılı mikroiğnelerin yüksek mekanik dayanıma sahip olması ve çoklu uyaranlara duyarlı, kontrollü ilaç taşınımı yapabilmesi özellikleri sayesinde günümüzde etkili bir transdermal ilaç tedavi yöntemi olarak inflamatuar deri hastalıkları tedavisinde kullanılabilme potansiyeli olduğu belirlenmiş ve bu yüksek lisans tezi kapsamında sunulmaktadır.