Türkiye'deki capoeta (Teleostei:Cyprinidae) cinsine ait tür ve alttürlerin klasik ve moleküler sistematik yöntemler kullanılarak revizyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ özdemir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FÜSUN ERKAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması kapsamında, sistematik açıdan problemli bir grup olan Capoeta cinsine ait tür ve alttürlerin hem klasik sistematik hem de moleküler sistematik yöntemlerden biri olan DNA barkoding yöntemi kullanılarak revizyonunun yapılması ve şimdiye kadar küçük morfolojik farklılıklarla tanımlanmış yeni türlerin ne derecede geçerli olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Pozantı?dan sadece 1 bireyin tanımına dayanarak yapılan Capoeta capoeta angorae (Hanko,1924), C. damascina (Valenciennes,1842)? nın varyasyon aralığındadır. Capoeta damascina ve Capoeta umbla (Heckel,1843) bireyleri arasındaki genetik uzaklık %0,3-%1,1 olup morfolojik olarak birbirine çok yakındır. Literatüre göre, C. umbla, yanal çizgi pul sayısı ve I. solungaç diken sayısına göre C. damascina?dan ayrılmaktadır. Fakat elde ettiğimiz bulgulara göre C. umbla, C. damascina?nın varyasyon aralığına girmektedir. Bu nedenle C.umbla C. damascina?nın sinonimidir Bulgularımıza göre, Akdeniz Havzasından tanımlanan Capoeta caelestis (Schöter, Özulug&Freyhof, 2009), hem morfolojik hem de genetik olarak C.damascina?dan biraz farklılaşmıştır. C. caelestis popülasyonu içinde C. damascina?dan genetik olarak çok farklılaşmayan bireyler de bulunmaktadır. Bu nedenle bu iki popülasyonun taksonomik durumunda bir karışıklık bulunmaktadır. Morfolojik ve DNA barkoding verilerinden elde edilen sonuçlar, C.baliki (Turan,Kottelat, Ekmekçi&İmamoğlu, 2006) ve C. tinca (Heckel, 1843) arasında tür düzeyinde farklılaşma olmadığını göstermektedir. Bu nedenle C. baliki?yi, C.tinca?nın sinonimi olarak öneriyoruz. Ayrıca, Çoruh havzasından tanımlanan C. banarescui (Turan,Kottelat, Ekmekçi&İmamoğlu, 2006) popülasyonunun metrik ve meristik değerleri C. tinca ve C. baliki ile örtüşmektedir. DNA barkoding verilerine göre, Capoeta pestai (Pietschmann, 1933)?nin, Beyşehir gölü popülasyonunun Melendiz ve Taşkale (Gödet baraj gölü) popülasyonları ile arasındaki genetik uzaklık %0-%0,2 arasında değişmektedir. Morfolojik olarak da popülasyonlar arasında çok büyük fark olmadığından Capoeta mauricii (Küçük, Turan, Şahin, Gülle, 2009)?yi, C.pestai?nin sinonimidir. Capoeta bergamae (Karaman, 1969)nin Akdeniz ve Büyük Menderes Havzası popülasyonlarının Gediz Havzası popülasyonlarından hem COI gen bölgesi hem de genel morfometrik yapı açısından farklılaştığı görülmektedir. Fakat taksonomik kategorisini kesin ve açık bir şekilde ortaya koyabilmek için, farklı lokasyonlardan yakalanan seri örneklerle daha detaylı bir çalışma yapılmasında fayda vardır. Capoeta ekmekciae (Turan, Kottelat, Kırankaya, Engin, 2006) ile Capoeta capoeta (Güldenstaedt, 1773) arasında genel morfolojik yapı ve meristik karakterler açısından önemli bir fark bulunmamaktadır. Aralarındaki genetik uzaklık ise %0,0 -%0,3 `tür. Bu nedenle C. ekmekciae farklı bir tür değildir. Ayrıca C. capoeta Çoruh havzası için yeni kayıttır. Capoeta barroisi (Lortet, 1894)?nin, Capoeta erhani (Turan, Kottelat, Ekmekçi, 2008) ve Capoeta turani (Özulug, Freyhof, 2008) ile olan genetik uzaklığı %0,8-%1,1, Capoeta trutta (Heckel, 1843) ile olan genetik uzaklığı ise %0,6-%0,8?dir. Morfolojik karakterler açısından da C. barroisi, C.erhani ve C.turani arasında önemli bir fark yoktur. C. trutta ile diğer türler arasında geniş bir varyasyon aralığı olmasından dolayı da C. barroisi, C.erhani ve C.turani, C. trutta?nın sinonimidir. Anahtar Kelimeler: Capoeta, revizyon, DNA barkoding, Sistematik, Türkiye