Özel gereksinimliliği içeren Türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM KAYMAZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SEMRA ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, resimli öykü kitaplarında özel gereksinimlilik durumunun resimli öykü kitaplarının temel özellikleri, resimli öykü kitaplarının temel bileşenleri ve resimli öykü kitaplarının biçimsel özellikleri bağlamında nasıl temsil edildiğini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma materyalini, çocuk yayınlarında en çok satışı olan 10 yayınevi taraması sonucu, özel gereksinimliliği bir şekilde yapısında (konu olarak ya da karakter açısından) barındıran ve bir öyküsü olan, 3-8 yaş dönemine hitap eden 61 resimli öykü kitabı oluşturmaktadır. Resimli öykü kitapları, içerik analiz formu kullanılarak incelenmiştir. İçerik analiz formu üç ana bölümden oluşmaktadır. Özel gereksinimlilik konusu ilk bölümde resimli öykü kitaplarının temel özellikleri, ikinci bölümde resimli öykü kitaplarının temel bileşenleri ve üçüncü bölümde resimli öykü kitaplarının biçimsel özellikleri bağlamında sorgulanmaktadır. Resimli öykü kitaplarından elde edilen nitel veriler, içerik analizi ve söylem analizi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, özel gereksinimliliği yapısında bulunduran çeviri ve Türkçe resimli öykü kitaplarının sayısının az olduğudur. Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise, kitapların temel bileşenleri bağlamında özel gereksinimli karakterlerin çoğunlukla nitelikli olarak temsilinin yapıldığı; seçilen tema ve konuların kısıtlı olduğu; geçmişe kıyasla daha iyi bir terminolojiye sahip olduğu; özel gereksinimli karakterlerin olay/durum/çatışma içinde daha çok farklılıklarından bahsedilerek daha çok gereksinime odaklanıldığı; görsellerde özel gereksinimliliğin çoğunlukla nitelikli olarak temsil edildiğidir. İncelenen resimli öykü kitaplarının çoğunun nitelikli biçimsel özelliklere sahip olduğu ise araştırmanın bir diğer sonucudur. Özel gereksinimli bireylerin toplumun vazgeçilmez bir parçası olması için nitelikli resimli öykü kitapları kullanılarak daha fazla farkındalık çalışmaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli birey, resimli öykü kitapları, çocuk kitapları