Diz osteoartritli hastalarda vücut farkındalık düzeyi ile ağrı, postür, denge, fonksiyonel durum ve eklem pozisyon hissi arasındaki ilişkinin incelenmesi

MUHARREM GÖKHAN BEYDAĞI

Diz osteoartritli hastalarda vücut farkındalık düzeyi ile ağrı, postür, denge, fonksiyonel durum ve eklem pozisyon hissi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KAS İSKELET FİZYOTERAPİSİ VE REHABLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHARREM GÖKHAN BEYDAĞI

Danışman: Zafer Erden

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, diz osteoartritli (OA) bireylerde vücut farkındalık düzeyi ile ağrı, postür, denge, fonksiyonel durum ve eklem pozisyon hissi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma, Kellgren-Lawrence kriterlerine göre Evre 2-3, unilateral diz osteoartriti tanısı alan ve yaşları 45-70 yılları arasında değişen (55,5±7,57 yıl) 24 kadın gönüllü birey ve benzer yaş grubundaki kontrol (57,2±6,6 yıl) grubu üzerinde gerçekleştirildi. Bireylerin fiziksel özellikleri ve sosyodemografik bilgileri kaydedildi. Vücut farkındalık düzeyini değerlendirmek için Vücut Farkındalık Anketi, ağrı şiddeti için Visüel Analog Skalası, postür için Corbin Postür Skalası kullanıldı. Dengenin değerlendirilmesinde Balance Check Screener (Bertec Corporation) cihazı, fonksiyonel durum için Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (WOMAC) ve Zamanlı Kalk Yürü Testi kullanıldı. Eklem pozisyon hissi (EPH) ise dijital gonyometre yardımıyla sırtüstü 15°, 30°, 45°, 60°'lik diz açılarında, ayakta ise 30° ve 60°'lik açılarda değerlendirildi. Çalışmamızın sonucunda postür ve denge parametrelerinden gözler açık ön arka salınım mesafesi haricindeki tüm parametrelerde diz OA'lı bireylerin kontrol grubuna göre negatif yönde etkilendiği görüldü (p<0,05). Diz OA'lı bireylerde vücut farkındalık düzeyi ile dinlenme ve aktivite sırasındaki ağrı şiddeti (r: -0,654, r:-0,557), hastalık semptomu başlama süresi (r:-0,680) ve postür (r:-0,617) arasında negatif yönde iyi düzeyde, gözler açık ve kapalı ön arka salınım mesafesi (r:-0,456, r:-0,738), sırtüstü 15°,30°,45°,60° ve ayakta 30°,60°lik diz açılarında eklem pozisyon hissi (r:-0,490, r:-0,434, r:-0,509 r:-0,541 ve r:-0,549, r:-0,579) ile birlikte WOMAC toplam skorları (r: -0,513) arasında negatif orta düzeyde bir ilişki tespit edildi (p< 0,05). Vücut farkındalık düzeyi ile zamanlık kalk yürü testi (r:-0,261) arasında ise ilişkiye rastlanmadı. Diz OA'lı bireylerde vücut farkındalık düzeyinin ağrı, hastalık semptomu başlama süresi, postür, ön-arka postüral salınım, eklem pozisyon hissi ve WOMAC skorları ile ilişkili olduğu sonucuna varıldı. Diz OA'lı hastalarda vücut farkındalığı ile ilişkili faktörlerin ortaya konulması oldukça önemlidir. Çalışmamızın sonuçlarının; diz OA'lı bireylerin vücut farkındalık düzeyi ile ilişkili faktörler belirleyerek, klinik yetersizlikleri geliştirecek, iyileştirecek ve farkındalığı artıracak eğitimlerin oluşturulmasını sağlayan bir bütüncül bakış açısının oluşması için yararlı olacaktır.