Ezetimib`in biyolojik materyalden analizi için gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi yönteminin geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Analitik Kimya A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU UÇAKTÜRK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NURAN ÖZALTIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ezetimib (EZE), hiperkolesterolemi tedavisinde etkin olarak kullanılan yeni bir kolesterol düşürücü ilaçtır. Bu çalışmada, EZE`in insan plazmasında analizi için gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) yöntemleri (yöntem I ve yöntem II) geliştirilmiştir. EZE, GC-MS analizinden önce türevlendirilmiştir. Asetilleme, metilleme ve sililleme gibi çeşitli türevlendirme teknikleri denenmiştir. Optimum tepkime koşullarını belirlemek için, tepkime sıcaklığı ve süresi, çözücü, türevlendirme reaktifinin hacmi gibi parametreler incelenmiştir. EZE, MSTFA/ß-merkaptoetanol/NH4I türevlendirme reaktifi kullanılarak 80 0C`de 60 dk türevlendirilmiştir. EZE, eter (yöntem I) veya pH 9 karbonat tamponu ve eter (yöntem II) ile plazmadan geri kazanılmıştır. Metiltestosteron (yöntem I) ve oksimetolon (yöntem II) iç standart olarak kullanılmıştır. Kromatografik yöntemin (yöntem II) optimizasyonu için tam faktöriyel tasarım ve merkezi kompozit tasarım gibi deneysel tasarım teknikleri kullanılmıştır. Maddeler seçilmiş iyon modunda izlenmiştir. EZE için m/z 326, IS için m/z 301 (metiltestosteron) ve 548 (oksimetalon) iyonları nicel analiz için seçilmiştir. Geliştirilen yöntemler, sistem uyguluk testleri, özgünlük, duyarlılık, doğrusallık, doğruluk, kesinlik, geri kazanım, kararlılık, sağlamlık ve tutarlılık validasyon parametreleri araştırılarak valide edilmiştir. Validasyon sonuçları, yöntemlerin kesin, doğru, özgün, sağlam ve tutarlı olduğunu göstermiştir. Alt tayin sınırları 15 (yöntem I) ve 10 (yöntem II) ng mL-1 olarak bulunmuştur. Yöntemler, hiperkolesterolomik hastaların plazmasındaki toplam EZE tayininde başarıyla uygulanmıştır.