Ebeveynlerin finansal davranışlarının kaynak paylama modeline göre incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AYDIN
Danışman: Zeynep Çopur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması, ebeveynlerin finansal davranışlarını Kaynak Paylama Modeli çerçevesinde inceleyerek, aile içi kaynak tahsis süreçlerinin çocukların eğitimi üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, ebeveynlerin gelir düzeyleri, finansal planlama eğilimleri, eğitim harcamalarına yaklaşımları ve çocuk sayısının bu süreçlere etkisi değerlendirilmiştir. Ekonomik ve sosyolojik yaklaşımlar temel alınarak oluşturulan kuramsal çerçevede, aile içi karar alma mekanizmalarının işleyişi ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ankara ilinde yer alan üç farklı ortaokulda öğrenim gören öğrencilerin ebeveynlerinden oluşan 206 kişi oluşturmuştur. Veriler yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; analizlerde Ki-kare testi, bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, ebeveynlerin gelir düzeyi ve çocuk sayısı gibi demografik değişkenlerin eğitim yatırımları üzerinde belirleyici olduğunu göstermektedir. Gelir düzeyi arttıkça, özel okul tercihleri ve okul dışı aktivitelere yapılan harcamalar da artış göstermektedir. Buna karşın, çocuk sayısındaki artışın bireysel çocuk başına ayrılan eğitim bütçesini azalttığı ve aileleri daha dikkatli planlama yapmaya yönelttiği görülmüştür. Finansal planlama yapan ebeveynlerin eğitim harcamalarında daha sürdürülebilir stratejiler benimsedikleri, düşük gelirli ailelerin ise daha çok tasarruf odaklı yaklaşımlar sergiledikleri tespit edilmiştir. Eğitim harcamaları ile akademik başarı arasında pozitif ancak tek başına belirleyici olmayan bir ilişki gözlenmiştir. Eğitim için kredi kullanım oranı düşük olup, ebeveynlerin çoğunluğu bu harcamaları maaş ve birikim yoluyla karşılamaktadır. Araştırma bulgularına dayanarak, düşük ve orta gelirli aileler için devlet destekli burs sistemlerinin yaygınlaştırılması, eğitim materyali desteği sağlanması, özel okullar için gelir bazlı teşviklerin oluşturulması gibi öneriler geliştirilmiştir. Ayrıca, finansal okuryazarlığın artırılması, ebeveynlere yönelik danışmanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve çocuk sayısına göre eğitim harcamalarının daha dengeli dağıtılmasına yönelik politikaların geliştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak bu tez, ebeveynlerin finansal yönetim biçimlerinin çocuklarının eğitimine yönelik kararlarını nasıl etkilediğini çok yönlü olarak analiz etmekte ve bu alandaki politika geliştirme süreçlerine katkı sunmayı hedeflemektedir.