Linaria pyramidata (LAM.) sprengel üzerinde farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEÇİL SARIKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): DİLEK ERCİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sarıkaya S., Linaria pyramidata (Lam.) Sprengel Üzerinde Farmakognozik Araştırmalar, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2012. Linaria cinsi Türkiye bitki örtüsünde 20 tür ile temsil edilmektedir. Bu çalışmada, İran-Turan elementi olup, üzerinde fitokimyasal ve biyolojik aktivite çalışması yapılmamış olan Linaria pyramidata bitkisinin toprak üstü kısımları kullanılarak hazırlanan ekstreler üzerinde Farmakognozik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bitkinin açık havada kurutulmuş ve toz edilmiş toprak üstü kısımları metanol ile ekstre edilmiştir. Metanol ekstresi, düşük ısıda ve alçak basınç altında uçurulduktan sonra, suda çözülüp n-hekzan ile partisyona tabi tutulmuş, n-hekzanlı fazda yağsı bileşikler ve pigmentler uzaklaştırılmış, kalan sulu faz ise sırasıyla etil asetat ve n-butanol ile partisyona tabi tutulmuş ve bitki içindeki madde grupları polaritelerine göre ayrılmıştır. Hazırlanan etil asetat ve n-butanol ekstreleri üzerinde gerçekleştirilen çeşitli kromatografik (açık kolon kromatografisi, vakum sıvı kromatografisi) izolasyon çalışmaları sonucunda, etil asetat ekstresinden bir bisiridoit glikoziti; iridolinarin C (LP1) ve bir feniletanoit glikoziti; martinozit (LP2) ile n-butanol ekstresinden bir fenilatanoit glikoziti; glukopiranozil (1 ??? ?6 ? ) martinozit (LP4) ve iki iridoit glikoziti; piramidozit (LP6) ve piramidatozit (LP5) izole edilmiştir. Bu bileşiklerden piramidatozit (LP5) ve piramidozit (LP6) bilim için yeni olan iki iridoit yapıda bileşiktir. İzole edilen bileşiklerin yapıları spektral yöntemler (UV, IR, 1D NMR, 2D NMR, kütle spektroskopisi) kullanılarak aydınlatılmıştır. Ayrıca, bitkinin toprak üstü kısımlarından hazırlanan MeOH, n-hekzan, EtOAc, n-butanol ve kalan H2O ekstrelerinin serbest radikal süpürücü ve antimikrobiyal etkileri ile elde edilen saf maddelerin serbest radikal süpürücü etkileri araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, referans maddelerle karşılaştırıldığında aktiviteleri düşük çıkmıştır. Çalışmalarımız sonucunda ilaç araştırmalarına öncülük edebilecek iki yeni ve üç bilinen madde tespit edilirken, diğer taraftan da Linaria cinsi üzerinde devam eden kemotaksonomik araştırmalara da katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Linaria pyramidata, Scrophulariaceae, iridoit glikozitleri, feniletanoit glikozitleri, piramidozit, piramidatozit, serbest radikal süpürücü aktivite, antimikrobiyal aktivite.