Vak'a kavramsallaştırma eğitim programı'nın psikolojik danışman adaylarının vak'a kavramsallaştırma becerilerine ve özyeterlik düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜLİN ACAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TUNCAY ERGENE
Özet:Bu araştırmanın amacı, Vak'a Kavramsallaştırma Eğitim Programı'nın psikolojik danışman adaylarının "vak'a kavramsallaştırma becerileri" ile "psikolojik danışma genel özyeterliği", "yardım becerileri özyeterliği", "oturum yönetme özyeterliği", "psikolojik danışma sürecindeki zorluklara ilişkin özyeterlikleri" üzerindeki etkisinin incelenmesi ve psikolojik danışman adaylarının programa ilişkin görüşlerinin belirlenmesidir. Etkililiği test edilen program araştırma kapsamında geliştirilmiştir. Programın geliştirilmesi sürecinde; ihtiyaç analizi, program tasarısının oluşturulması ve uygulanması, pilot çalışma aşamalarından sonra programın asıl uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma deseni olarak ön test son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmaya katılanlar lisans düzeyindeki psikolojik danışman adaylarıdır. Araştırmaya katılanların sayısı 48'dir. Psikolojik danışman adaylarının vak'a kavramsallaştırma becerilerinin ölçülmesi amacıyla, araştırma kapsamında geliştirilen vak'a, açık uçlu sorular, "Vak'a Kavramsallaştırma Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılmıştır. Psikolojik danışman adaylarının demografik bilgilerini toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", psikolojik danışman adaylarının programa ilişkin değerlendirmelerini belirlemek amacıyla araştırma kapsamında hazırlanan "Program Geri Bildirim Formu" ve "Psikolojik Danışman Adayı Günlüğü"nden yararlanılmıştır. Psikolojik danışma özyeterliğine ilişkin veriler ise Psikolojik Danışma Özyeterlik Ölçeği ile toplanmıştır. Vak'a, açık uçlu sorular ve Vak'a Kavramsallaştırma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı'nın geliştirilmesinde geçerlilik çalışmaları kapsamında uzman görüşlerinden yararlanılmıştır. Vak'a Kavramsallaştırma Dereceli Puanlama Anahtarı'ndaki ölçütlerin ve ölçüt düzeylerinin geçerliği için uzman kanısı kapsamında Marjinal Kappa Tutarlılık katsayısı ve Genel Uyum Yüzdesi hesaplanmıştır. Vak'a Kavramsallaştırma Dereceli Puanlama Anahtarı'nın güvenirliği için hakemler arası tutarlılık kapsamında Sınıf içi Korelasyon Katsayısı ve Pearson Korelasyon Katsayıları hesaplanmıştır. Çalışmada deney ve kontrol gruplarına ön test ve son test olarak vak'a, vak'aya ilişkin açık uçlu sorular ve Psikolojik Danışma Özyeterlik Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların vak'a kavramsallaştırma becerilerinin puanlanmasında üç hakemin yaptığı puanlamaların ortalamaları kullanılmıştır. Hakem puanlamalarının tutarlılığını belirlemek amacıyla korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test puanları arasındaki fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Mann Whitney U testi yapılmıştır. Deney grubunun ve kontrol grubunun kendi içlerinde ön test son test puan karşılaştırılmasında Wilxocon İşaretli Sıralar Testi, her iki grubun ön test son test puanlarının birbirleriyle karşılaştırılmasında Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Buna ek olarak, deney grubunun vak'a kavramsallaştırma ön test son test puanları arasındaki farkla, kontrol grubunun vak'a kavramsallaştırma ön test son test puanları arasındaki farkın karşılaştırılmasında da Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Psikolojik danışman adaylarının programa ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla frekans hesaplamaları ve nitel yöntemlerden içerik analizi kullanılmıştır. Verilerin güvenirliğini sağlamak amacıyla kodlamalar iki kişi tarafından gerçekleştirilmiştir. Program geribildirimlerine ilişkin açıklayıcı bilgiler ise "Psikolojik Danışman Adayı Günlüğü"nden edinilmiştir. Araştırmanın sonucunda, Vak'a Kavramsallaştırma Eğitim Programı'nın psikolojik danışman adaylarının "vak'a kavramsallaştırma becerileri", "psikolojik danışma genel özyeterliği", "yardım becerileri özyeterliği", "oturum yönetme özyeterliği" ve "psikolojik danışmadaki zorluklara ilişkin özyeterlikleri" üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Psikolojik danışman adaylarının programa ilişkin görüşleri sonucunda; programa katılan psikolojik danışman adaylarının önemli bir kısmının programı yararlı buldukları, programa katılımdan memnuniyet düzeylerinin yüksek olduğu, programın psikolojik danışmaya hazır hissetmeye katkı sağladığı görüşünde oldukları belirlenmiştir. Katılımcıların görüşlerine göre program, psikolojik danışma becerileri ve duyuşsal açıdan psikolojik danışma uygulamalarına hazırlayıcı ve aynı özellikler açısından psikolojik danışman adaylarının güçlü ve sınırlı yanlarına ilişkin farkındalık kazandırıcı niteliktedir. Programın güçlü yanları; programın kazanımları, içeriği, öğretme-öğrenme süreci, ölçme ve değerlendirme süreci ile ilişkilidir. Programın sınırlı yanları, öğretimin planlanması temasıyla ilişkiliyken; programın geliştirilmesiyle ilgili öneriler de aynı temaya yöneliktir. Anahtar sözcükler: Psikolojik danışman, psikolojik danışman eğitimi, süpervizyon, staj, vak'a kavramsallaştırma, psikolojik danışma özyeterliği, psikolojik danışman adayı, program.