Çocukluk çağı safra taşı olan vakaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi (Türkçe), Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İNCİ ULU
Danışman: İnci Nur Saltık Temizel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Safra taşları; gastrointestinal sistemi en çok etkileyen hastalıklardan biridir. Özellikle Batı toplumlarında daha yaygın olarak görülen bu hastalığın prevalansı erişkinlerde %10-15 olarak bildirilmektedir. Safra kesesi taşı oluşumu için cinsiyet, yaş, genetik, gebelik, ilaç kullanımı, obezite ve diyet, enfeksiyonlar, ileus hastalıkları ve cerrahisi gibi pek çok risk faktörü saptanmıştır. Ancak bu bilgilerin, pediatrik popülasyonu kapsayan verileri günümüzde hala sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı çocukluk çağında safra kesesi hastalığının demografik bilgileri, semptom ve bulguları, risk faktörleri ile tedavi seçeneklerini araştırmaktır. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve/veya Çocuk Cerrahisi polikliniğine 2009-2019 yılları arasında başvuran, safra taşı tanısı ile en az 3 ay izlenen hastalar dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların tanı yaşı, cinsiyeti, başvuru şikayetleri, fizik muayene bulguları, vücut kitle indeksleri (VKİ), eşlik eden hastalık öyküleri, eşlik eden hematolojik hastalık öyküleri, ilaç ve/veya destek tedavileri, aile öyküleri, hastaların öyküsünde (prenatal/postnatal) saptanan safra taşı oluşumunu etkileyebilecek durumları, abdomen ultrasonografi, MRCP ve ERCP bulguları, mevcut safra taşlarının büyüklüğü, safra taşının lokalizasyonu, safra çamuru varlığı, ultrasonografide eşlik eden bulguları değerlendirildi. Çalışma grubunu oluşturan 132 hastanın 67'si kız (%50,8), 65'i erkek (%49,2) olup, ortalama yaşları 105,1±68,6 ay olarak saptandı. Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde olguların 15'i (%11,4) 1 yaş altında, 35'i (%26,5) 1-5 yaş arası, 29'u (%22) 6-11 yaş arası, 53'ü (%40,2) ise 12-18 yaş arasında idi. Toplam 88 (%66,7) olgunun şikâyeti var iken, 44 (%33,3) olgunun herhangi bir şikâyeti yoktu. En çok gözlenen şikâyetler sırası ile karın ağrısı (%54.5), mide bulantısı/kusma (%28,8) ve sarılıktı (%11,4). Olgular safra taşı oluşumu için belirlenmiş risk faktörlerine göre değerlendirildiğinde; 34'ünde (%25,8) obezite, 27'sinde (%20,5) hematolojik hastalık, 24'ünde (%18,2) sefalosporin kullanımı, 11'inde (%8,3) kistik fibrozis mevcuttu. Safra taşlarının en çok bulundukları yerler sırası ile safra kesesi (%90,2) ile kese+koledok (%7,6) olarak tespit edildi. Olgulara en çok uygulanan tedavi yöntemi medikal+cerrahi (%43,9)'dir. Toplam 99 (%75) hastada UDKA kullanımı olmuştur ve 99 hastanın 11'nin (%11,1) taşı kaybolmuştur. Olguların 33'üne açık kolesistektomi, 64'üne laparoskopik kolesistektomi uygulanmıştır. Hastaların %10,6'una (14 hasta) MRCP, %15,2'sine (20 hasta) ise ERCP yapılmıştır. En sık görülen klinik tablo akut kolesistittir (%31,1). Şikayeti olanların %61,4'ünde tek bir yerde (sadece safra kesesi, sadece koledokta) taş, %38,6'sında birden çok yerde (safra kesesi+koledok veya safra kesesi+sistik kanal) taş tespit edildi. Şikayeti olmayanların %84,1'inde tek bir yerde taş, %15,9'unda birden çok yerde taş bulunmaktaydı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı idi (p=0,004). Birden çok yerde taşı olanlarda ALT (p=0,005), direkt bilirubin (p=0,003), total bilirubin (p=0,003) ve trigliserid (p=0,008) değerleri yüksektir ve bu durum istatistiksel olarak anlamlıdır. Taşın kaybolma durumu değerlendirildiğinde 1 yaş altında %26,7; 1-5 yaş arasında %25,7; 6-11 yaş arasında %6,9 hastada taşın kaybolduğu gözlenmiştir. 12-18 yaş arasında ise taşı kaybolan hasta olmamıştır (p=0,001). Anahtar Kelimeler: Safra taşı, çocuklarda safra taşı, risk faktörleri, kolelitiazis