Translator's invisibility: A comparative case study on the translation of Nadsat in A Clockwork Orange

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: FATMA ÜLKÜ GÜNEŞ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ORHUN YAKIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kâbus gelecek olarak tanımlanan toplum yapısını konu alan ve tartışmalı içeriğiyle büyük yankı uyandırmış Otomatik Portakal, özellikle Burgess'in oluşturduğu dilbilimsel ve kültürel yabancılığı ile okuyucunun algısıyla romandaki şiddet olayları arasında perde görevi gören Nadsat sayesinde bilinmektedir. Nadsat, romanda bulunan asi ve vahşi çete üyelerinin konuşmalarında var olan ve standart İngilizce'nin üzerine kurulmuş, özellikle Rusça olmak üzere birçok dilden alınan farklı sözcük yapısı ile dikkat çeken kurgusal bir dildir. Nadsat' ın romanın orijinalinde dahi okuyucular için yabancılık oluşturuşu yazar tarafından yapılan kasıtlı bir davranış olduğundan, Aziz Üstel ve Dost Körpe'nin, bu yabancılaşma stratejisine sadık kalıp kalmadıkları bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, Nadsat çevirilerinin Venuti'nin Çevirmenin Görünmezlik Teorisi ve önerdiği çeviri stratejileri doğrultusunda karşılaştırmalı analizi yapılarak Otomatik Portakal romanının çeviri sürecinde Üstel ve Körpe'nin seçimlerine ışık tutulmuş ve Üstel ve Körpe'nin yazarın üslubuna sadık kalıp kalmadığı değerlendirilmiştir. Çalışma, Nadsat içinde yer alan çoğu yabancı etmenin yerelleştirilerek Nadsat'ın okuyucuda oluşturduğu bu yabancılık duygusunun Üstel ve Körpe tarafından tamamen ortadan kaldırıldığını ve her iki çevirmenin de yazarın amacına sadık kalmadığını göstermiştir. Hangi çevirmenin çeviri süreci boyunca daha görünmez olduğunu anlayabilmek için, Nadsat içinde bulunan farklı kategorilerdeki 150 kelime, bunların tekrarlanma sıklıkları ve çevirmenlerin kullandıkları stratejiler de hesaba katılarak, SPSS programı yardımıyla veri grafikleri oluşturulmuştur. Sayısal veriler, Üstel'in çevirisinde %96,27 oranda, Körpe'nin ise % 94,78 oranda yerelleştirme yaptığını göstermiştir.