Mersin İli Atmosferik Polen ve Sporlarının Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nihan Çakır
Danışman: Cahit Doğan
Özet:Bu çalışmada Mersin ilinin atmosferik polen ve sporları 1 Mart 2016-28 Şubat 2018 tarihleri arasında volumetrik yöntem kullanılarak araştırılmıştır. Çalışma süresince elde edilen polen ve sporların günlük, haftalık, aylık ve yıllık dağılımları tespit edilmiş ve takvimleri hazırlanmıştır. Polen ve sporların meteorolojik faktörler ile ilişkisi Spearman's rho analizi ile araştırılmıştır. İki yıllık çalışma boyunca, 25'i ağaç/ağaçsı, 1'i Poaceae ve 20'si diğer otsu bitkilere ait olmak üzere 46 farklı taksona ait toplam 37444 adet (polen/m3) polen tanımlanmıştır. Toplam polen miktarının %81,9'u ağaç/ağaçsı, %5,8'i Poaceae, %12,1'i diğer otsu ve %0,2'si ise tanımlanamayan taksonlara ait olduğu görülmüştür. Birinci yılda bir metre küp havada 19044 adet (polen/m3), ikinci yılda ise 18400 adet (polen/m3) tespit edilmiştir. Polen yoğunluğunun Mart, Nisan ve mayıs aylarında en yüksek seviyeye ulaştığı görülmüştür. Atmosferde yoğun olarak sırasıyla Cupressaceae/Taxaceae (%22,87), Pinaceae (%22,11), Oleaceae (%11,02), Fabaceae (%6,67), Parietaria (%5,86), Poaceae (%5,85) ve Fraxinus (%4,37) taksonlarına ait polenlerin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, yöre atmosferinde %11,7'si Alternaria, %88,3'ü Cladosporium taksonuna ait olmak üzere toplam 106940 adet (spor/m3) teşhis edilmiştir. Sporların Nisan-Temmuz ayları arasındaki periyotta yoğunlaştığı belirlenmiştir. İstatistik inceleme sonucunda ortalama sıcaklık, nisbi nem, rüzgâr hızı ve güneşlenme süresinin, toplam polen ve spor sayısına genellikle pozitif, yağışın ise negatif etkisi olduğu saptanmıştır. Bu çalışma, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Allerji Bilim Dalı iş birliği ile yürütülmüştür. Çocuk Allerji Polikliniği'nde takip edilen çocuklardan 6-18 yaş aralığında olan, en az 2 yıldır Mersin ilinde yaşayan, allerjik rinit ve/veya astım tanısı konmuş ve epidermal deri testinde en az bir polen ve/veya mantar sporuna karşı allerjisi saptanan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Toplam 42 allerjik hasta ve kontrol grubu olarak 20 sağlıklı çocuk araştırmaya alınmıştır. Bir yıl boyunca hastaların semptom skorları, inflamasyon belirteçleri ve solunum fonksiyon testleri takip edilmiş ve haftalık polen sayımları ile aralarındaki korelasyon araştırılmıştır. Polene duyarlı hastaların semptomlarının polen döneminde şiddetlendiği ve ilaç kullanımının arttığı gözlenmiştir. Hastaların franksiyone ekshale nitrik oksit (FeNO) değerleri kontrol grubuna göre yıl boyunca artış gösterirken, polen döneminde istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanamamıştır. Serumda bakılan inflamasyon belirteçlerinden serum IgE değeri ve periostin düzeyinin polen dönemi ortalamaları, kontrol grubundan farklı saptanmıştır. Serum timik stromal lenfopoetin (TSLP) düzeylerinde ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, bu çalışmadan elde edilen veriler ile polen ve spor allerjisi olan bireylerin teşhis, tedavi ve takibinde oldukça önemli olan polinizasyon mevsiminin belirlenmesi sağlanmıştır.