Patlatmaların şev duraylılığına etkilerinin yüzey dalgalarının bastırılması yöntemi ile en aza indirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YETER ÖZÇELİK ARIKAN

Danışman: Güzin Gülsev Uyar Aksoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şev duraylılığının korunması açık ocaklarda en önemli ve dikkat edilmesi gereken hususlardan biridir. Şev duraylılığını etkileyen pek çok parametre olmasına rağmen, yanlış patlatma tekniklerinin uygulanması, patlayıcı ve ateşleme sistemlerinde doğru seçimin yapılmaması neticesinde gerçekleşen kontrolsüz patlatmalar, şev duraylılığını olumsuz yönde etkilemektedir. Açık işletmelerdeki patlatma faaliyetlerinin şev duraylılığına olan etkileri, şev duraylılığını etkileyen diğer parametreler göz önüne alındığında literatürde de pek fazla çalışma alanı bulamamıştır. Oysa ki, patlatmaların, bir taraftan yükleme, taşıma ve kırma harcalamalarını en düşük seviyede tutarken, bir yandan da arka şevde kalan kayaya en az zararı verecek, şev duraylılığını tehdit etmeyecek biçimde yapılması çok önemlidir. Bu tez çalışmasında, Bursa Linyitleri Orhaneli Gümüşpınar sahasında ve Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) Çan Linyitleri işletmelerindeki patlatmaların şev duraylılığına olan etkileri incelenmiş ve şevlere herhangi bir olumsuz etki yaratmayacak şekilde kontrollü patlatmalar tasarlanmıştır. Bu tasarımları yaparken, alışılagelmiş metodlar yerine, "yüzey dalgalarının bastırılması" prensibine dayanan yeni bir yöntem uygulanmıştır. Tez çalışması sonucunda, hem şev duraylılığını tehdit etmeyen, hem de çevre yerleşim yerlerine verilecek hasarı en aza indiren patlatma tasarımları geliştirilmiş ve işletmelerde uygulanmıştır.