Biyosensör uygulamaları için peptid-ligandların geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FAHRİYE CEYDA DUDAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İSMAİL HAKKI BOYACI
Özet:Gıda ve çevre bulaşanlarının hızlı, hassas ve seçici tayini, çoğunlukla antikorların tanıyıcı ajan olarak kullanıldığı biyolojik analizler ve biyosensörlerle gerçekleştirilmektedir. Ancak, antikorların geleneksel yöntemlerle üretimi, yüksek maliyetinin yanısıra, uzun zaman almakta ve yoğun iş gücü gerektirmektedir. Bu nedenle, biyoanalizlerde ve biyosensörlerde kullanılmak üzere, yapay tanıyıcı moleküller geliştirilmeye başlanmıştır.Faj kütüphanelerinden seçilen peptid ligandların afinite değerlerinin antikorların afinite değerlerinden daha düşük olması, geliştirilen analiz yönteminin hassasiyetini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmada, faj gösterim kütüphanesi kullanılarak belirlenen peptid-ligandların, modifikasyonlarla afinitelerinin arttırılması ve biyoanalizlerde kullanılabilirliğinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, Staphylococcus aureus tarafından üretilen ekstraselüler toksinlerden biri olan ve çoğu zaman gıda zehirlenmesiyle ilişkilendirilen Staphylococcal enterotoksin B (SEB)'e seçici olarak bağlanan peptidler belirlenmiş, peptidlerin afinite katsayıları ve ikincil yapıları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda peptid dizilimi üzerinde modifikasyonlar gerçekleştirilmiş ve ligandın afinitesinde 10 katlık bir artış sağlanmıştır. Çalışmanın son kısmında, yapılan modifikasyonla afinitesi arttırılan peptid-ligandın biyoanaliz uygulamalarında kullanımı araştırılmıştır. Bu amaçla, geliştirilen peptidin tanıyıcı ajan olarak kullanıldığı yüzey plazmon rezonans tabanlı biyosensör hazırlanmıştır. SEB derişimi ile sensör cevabı arasında doğrusal bir ilişki elde edilmiştir. Geliştirilen biyosensörün alt ölçüm sınırı, 0.02 mg mL-1 olarak bulunmuştur. Proje çalışmasının sonucunda, faj gösterim yöntemi ile seçilen peptid ligandların afinitelerinin modifikasyonlarla arttırılmasının mümkün olduğu ve peptid ligandların biyoanaliz ve biyosensörlerde tanıyıcı ajan olarak kullanılabileceği gösterilmiştir.