İktisadi büyüme sağlık ve çevresel tahribatın karşılıklı ilişkisi: Ampirik bir değerlendirme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZAHRA FOTOUREHCHİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZAFER ÇALIŞKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin temel amacı, iktisadi büyüme ile çevresel tahribat arasındaki geri dönüşlü etkileri beşeri sermeyenin bir unsuru olan sağlık aracılığıyla ve söz konusu ilişkinin iktisadi yakınsama üzerinde olan etkisini 1995-2010 dönemi kapsayan 60 gelişmekte olan ülke için incelemektir. Bu ise iktisadi büyüme, sağlık ve çevresel tahribat arasındaki karşılıklı/iç ilişkinin incelenmesini gerektirmektedir. Tezde öncelikle iktisadi büyüme-çevresel tahribat (Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezi), sağlık-iktisadi büyüme ve beşeri sermaye-iktisadi büyüme arasındaki ikili ilişkiler, sırasıyla indirgenmiş form ÇKE, sağlık üretim fonksiyonu ve genişletilmiş Solow büyüme tek denklemler modelleri çerçevesinde incelenmiştir. Ancak ikili ilişkiler iktisadi büyüme, sağlık ve çevresel tahribat arasındaki iç/karşılıklı ilişkinin incelenmesi için yeterli olmadığından, iki Eşanlı Denklemler Modeli (EDM) formüle edilmiştir. Sonuçlar CO2 salımı için ters-U ÇKE ve PM10 için U karşı ÇKE'ni göstermektedir. ÇKE gibi aynı şekilde ters-U Sağlık Kuznets Eğrisi (SKE) doğumda yaşam beklentisi ve bebek ölüm oranı için elde edilmiştir. Sonuçlar ÇKE ve Sağlık Kuznets Eğrisinin şeklilerinin ve dönüm noktalarının hava kirleticilerin ve sağlık proksi değişkenlerinin türüne bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Bu durum çevresel tahribat ve sağlık durumu için özgün ÇKE ve SKE'nin olmadığını göstermektedir. Sonuçlar ayrıca iktisadi büyüme ile sağlık arasında pozitif dolaysız nedensellik/geri dönüşlü ilişkisinin ve iktisadi büyüme ile çevresel tahribat arasında dolaysız pozitif ve dolaylı ters nedensellik ilişkisinin olduğunu göstermektedir. İktisadi büyümenin çevresel tahribatı artmasına rağmen, yakınsama hızının azalmaması ve ÇKE'nin CO2 için oluşması, iktisadi büyüme ile çevresel tahribat arasında pozitif dolaylı geri dönüşlü etkilerin negatif dolaysız etkilere göre daha güçlü olduğu göstermektedir. Anahtar Sözcükler İktisadi Büyüme, Çevresel Tahribat, Sağlık, Yakınsama, Çevresel Kuznetst Eğrisi,Sağlık Kuznets Eğrisi.