Dinleme becerileri testinin geliştirilmesi ve erken okuryazarlık ile dinleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE BERNA TÜRE KÖSE
Danışman: Berrin Akman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarına yönelik bir dinleme becerileri testi geliştirmek ve dinleme becerileri ile erken okuryazarlık becerileri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amaçla, öncelikle test geliştirme aşamaları izlenerek estetik, iletişimsel, bilgi için ve ayrıştırıcı dinleme türlerini içeren bir dinleme becerileri testi geliştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde Erken Okuryazarlık Testi ile araştırma kapsamında geliştirilen Dinleme Becerileri Testi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Kütahya ilinde bulunan beş bağımsız anaokulunda öğrenim gören 60-78 aylık 306 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS, Process Makro eklentisi ve Mplus programlarında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda okul öncesi dönem çocuklarında cinsiyet değişkeniyle yalnızca ayrıştırıcı dinleme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu; çocukların okul öncesi eğitim kurumuna gitme süreleri ile bilgi için dinleme, estetik dinleme ve iletişimsel dinleme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu; çocukların yaşları ile iletişimsel dinleme, ayrıştırıcı dinleme ve bilgi için dinleme becerileri arasında; anne eğitim düzeyi ile estetik dinleme, iletişimsel dinleme ve bilgi için dinleme becerileri arasında; baba eğitim düzeyi ile estetik dinleme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. Okul öncesi dönem çocuklarının erken okuryazarlık becerileri ile dinleme becerileri arasındaki ilişkiye bakıldığında, DBT alt boyutları ile EROT toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. DBT alt boyutları ile EROT toplam puanı arasındaki ilişkiye araştırmada ele alınan demografik değişkenlerin düzenleyici etkisine bakılmıştır. Elde edilen sonuçlar, yalnızca Ayrıştırıcı Dinleme alt boyutu ile EROT toplam puanı arasındaki ilişkiye yaş değişkeninin anlamlı bir etkisinin olduğunu, diğer ilişki modellerinde demografik değişkenlerin anlamlı fark oluşturmadığı görülmüştür.