The development of ruthenium containing amphiphilic nano-reactor systems for transfer hydrogenation reactions in aqueous media
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU DURMUŞ
Danışman: Bengi Özgün Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Katalitik transfer hidrojenasyon ve asimetrik transfer hidrojenasyon reaksiyonları kiral olmayan ve kiral alkol türevlerinin keton ve aldehit türevlerinden eldesinde kullanılan etkin metotlardan birisidir. Son yirmi yıllık süreçte organometalik katalizör kimyasındaki gelişmelere paralel olarak iridyum, rodyum ve rutenyum bazlı etkin transfer hidrojenasyon katalizörleri rapor edilmiş olsa da su ortamında çalışabilen katalizör örnekleri sınırlıdır. Gerek transfer hidrojenasyon reaksiyonlarında kullanılan katalizörlerin gerek keton/aldehit substratların hidrofobik doğası bu bileşiklerin su ortamına dönüşüm reaksiyonlarını zorlaştırmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında belirtilen sorunların aşılması için yeni bir yaklaşım ile literatürde daha önce rapor edilmeyen yeni nesil bir amfifilik polimer tabanlı rutenyum nanoreaktör sistemi tasarlanmıştır. Amfifilik polimer yapıları hidrofobik ve hidrofilik grup içeren norbornen türevlerinin halka açılım metatez polimerizasyon reaksiyonları ile zincir sonlandırıcı olarak kiral ligant öncülerinin kullanılmasıyle elde edilmiştir. Diamin bazlı kiral grup içeren amfifilik polimer yapıları üzerine [RuCl2(p-simen)]2 bileşiği koordine edilerek makromoleküler rutenyum nano reaktör sistemleri hazırlanmıştır. Elde edilen nanoreaktör sistemi su ortamında 140-160 nm boyutunda küresel misel yapıları oluşturmaktadır.Su ortamında yürütülen asimetrik transfer hidrojenasyon reaksiyonlarında molce %1 Ru yüklemesi ile asetofenon bileşiği % 99 dönüşüm ve % 95 enantiyoseçicilik değerlerinde hedef kiral alkole dönüştürülmüştür. Katalizör reaksiyon sonrası misel yapısında su ortamında kolaylıkla ayrılmakta ve dokuzuncu tura kadar asimetrik transfer hidrojenasyon reaksiyonlarında tekrar kullanılmaktadır.