16. yüzyılda Osmanlı Devletinde suç ve suçlular: İstanbul örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA DEMİR

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YUNUS KOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

16. yüzyıl Osmanlı Devletinin sınırları dışından ve içinden sayısız dönüşüm ve değişimin izlerinin görülmeye başlandığı dönemdir. İmparatorluk merkezi İstanbul tüm bu süreci zaman zaman derinden ve en etkili biçimde yaşarken, diğer yandan merkezi otoritenin sıkı bağları ile kontrol mekanizmalarının efektif bir şekilde işleyişine sahne oldu. Bu çalışma tam da bu zaman diliminde dönüşümlerin, gerginliklerin kaçınılmaz sonucu olan suçu ve devletin reaksiyonlarını, İslam fıkhı yaklaşımını ve Osmanlı Devletinin kanunname ve fetva mecmualarıyla oluşan ceza teorisini ve pratiklerini içermektedir. Bu bağlamda yüzyılın başından sonuna suç oranlarındaki artış ve kimi suçların karakterindeki değişim dikkat çekicidir. Her suçun kendi karakterine özgü ortaya çıkma sebepleri bulunmaktaysa da otorite boşluğunun suçlu davranışında önemli bir belirleyici olduğu açıktır. Devletin İslam kaynaklı ve örf kaynaklı cezaları kullanması bir yana cezalandırma pratiklerinde açıkça bir esneklik ve mantıksallık vardır. Mağdurun statüsü cezanın şiddetinde belirleyici olabilmekte hükümet kendisine yönelen tehditlerde en şedîd yüzünü göstermektedir