İlkokul çevre konularında uygulanan yaratıcı drama yönteminin öğrencilerin başarılarına, kalıcılığa ve ilgilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLGÜN BAKKALOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): PINAR ÖZDEMİR ŞİMŞEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada fen bilimleri dersi kapsamındaki "çevre" konularının öğretiminde yaratıcı dramanın kullanılmasının ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin başarılarına, öğrenmelerinin kalıcılığına ve öğrencilerin ilgilerine olan etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmacı tarafından hazırlanan yaratıcı drama ders planları deney gruplarında uygulanmış, fen bilimleri öğretim programının önerdiği şekilde hazırlanan ders planları ise kontrol gruplarında uygulanmıştır. Araştırmanın deseni Solomon Dört Gruplu Model temel alınarak tasarlanmış; iki tane öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desenin birlikte kullanılmasından oluşmuştur. Araştırmada iki deney ve iki kontrol grubu bulunmakta; bunlardan ilk deney ve kontrol grubuna araştırmacı derslere girerken ikinci deney ve kontrol grubunda ise yaratıcı drama öğretmeni derslere girmiştir. Böylece yaratıcı drama yönteminin denel işlem üzerindeki etkisinin öğretmen faktörüne bağlı olup olmadığı uygun bir araştırma deseni oluşturularak araştırılmaya çalışılmıştır. Uygulama, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı Ankara İli Mamak İlçesinde bulunan bir devlet ilkokulunda okuyan 3. ve 4. sınıflardan dörder şube olmak üzere toplam sekiz şube üzerinde yapılmıştır. Uygulamaya deney ve kontrol gruplarında yer alan ve daha önce hiç yaratıcı drama dersi almamış toplam 231 üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencisi katılmıştır. Uygulama deney gruplarında toplam 144 ders saati ve 6 haftalık bir süreçte gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen, 3. ve 4. Sınıf Çevre Başarı Testleri (ÇBT), Çevre İlgi Ölçeği (ÇİÖ) ve Geban (1994) tarafından geliştirilmiş Fen Bilgisi Tutum Ölçeği (FBTÖ) ile toplanmıştır. Uygulama sonrasında deney gruplarından seçilen 15 öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 15.0 paket programı ile çözümlenmiştir. Başarı testlerinden elde edilen sonuçlar incelendiğinde deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin önteste göre düzeltilmiş başarı sontest puanları arasında 3. sınıf deney grubu öğrencileri lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Ancak 4. sınıflarda deney grubu öğrencileri lehine anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Çevre İlgi Ölçeğinden elde edilen sonuçlar incelendiğinde her iki sınıf düzeyinde de deney grupları lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Fen bilgisi tutum ölçeğinden elde edilen sonuçlar incelendiğinde her iki sınıf düzeyinde de deney grupları lehine anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Çevre başarı testinin kalıcılık uygulamasından elde edilen sonuçlara göre 3. sınıf deney grubu öğrencilerinin çevre kalıcılık puanlarının anlamlı bir farklılık bulunmamasına rağmen 4. sınıf deney grubu öğrencilerinin çevre kalıcılık puanlarında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, derslere giren öğretmenlerin denel işlem üzerinde kullandıkları yöntemler üzerinde etkili oldukları ancak öğrencilerin başarıları, öğrenmelerinin kalıcılığı, ilgi ve tutum puanlarında oluşan anlamlı farkın öğretmen etkisiyle değil, yaratıcı drama yönteminin etkisiyle oluştuğu ortaya çıkmıştır. Bu araştırma sonuçları fen bilimleri dersinde çevre konularında uygulanan yaratıcı drama yönteminin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin başarılarını artırdığı; 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin çevreye yönelik ilgilerini ve fen dersine yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilediği ve 4. sınıf öğrencilerinin kalıcı şekilde öğrenmelerini sağladığını göstermektedir. Anahtar sözcükler Çevre eğitimi, yaratıcı drama yöntemi, ilkokul fen bilimleri eğitimi, öğretmen etkisi Danışman Yrd. Doç. Dr. Pınar ÖZDEMİR ŞİMSEK, Hacettepe Üniversitesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi