Madde kullanım bozukluğu olan bireylere uygulanan relaps önleme psikoeğitim programının relaps oranı, sosyal işlevsellik, algılanan esenlik ve stresle baş etme biçimlerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Psikiyatri Hemşireliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MARAL KARGIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): DUYGU HİÇDURMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, relaps önleme psikoeğitim programının madde kullanım bozukluğu olan bireylerdeki relaps oranına, sosyal işlevsellik, algılanan esenlik ve stresle başa çıkma biçimlerine etkisini değerlendirmek amacı ile ön test, son test ve izleme desenli kontrol gruplu bir müdahale araştırması olarak planlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı olan AMATEM'de alkol dışı madde kullanım bozukluğu tedavisi alan, detoksifiye olmuş ve çalışmaya katılmayı kabul eden 29 müdahale ve 29 kontrol grubunda olmak üzere toplam 58 birey oluşturmuştur. Müdahale grubundaki bireylere haftada en az bir kez uygulanan ve toplam 10 oturumdan oluşan programın her bir oturumu, oturum için belirlenen gündem konusu çerçevesinde 90-150 dakika süreyle gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında; idrarda madde ölçümü, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal İşlevsellik Ölçeği, Algılanan Esenlik Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği uygulanmıştır. Veri toplama araçları müdahale ve kontrol grubunda olan bireylere psikoeğitim programına başlamadan önce, psikoeğitim programı sonunda ve 3 ay sonraki izlemde olmak üzere toplam üç kez uygulanmıştır. Çalışma sonunda psikoeğitim verilmeyen kontrol grubunda %31 oranında relaps yaşanmasına karşın müdahale grubunda olan bireylerde hiç relaps yaşanmamış (p˂0.05), üç ay sonra yapılan izlemde ise müdahale grubunda %3.4 olan relaps oranı kontrol grubunda %20.7 bulunmuştur (p˃0.05). Müdahale grubunda Sosyal İşlevsellik Ölçeği "öncül sosyal etkinlikler", "boş zamanları değerlendirme", "bağımsızlık düzeyi yetkinlik" alt boyutları ve ölçek toplam puan ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde her ölçümde artmıştır (p˂0.05). Algılanan Esenlik Ölçeği'nde sosyal alt boyut dışında kalan tüm alt boyutlar ve toplam puan ortalamaları müdahale grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak her ölçümde anlamlı olarak artmıştır (p˂0.05). Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği'nde "kendine güvenli" ve "iyimser" yaklaşım alt ölçeği puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde her ölçümde artmış, "çaresiz" ve "boyun eğici" yaklaşım puan ortalamaları ise azalmıştır (p˂0.05). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda madde kullanım bozukluğu olan bireylere uygulanan relaps önleme psikoeğitim programının bireylerin relaps oranı, algılanan esenliği, sosyal işlevselliği ve stresle başetme biçimlerine olumlu etkilerinin olması nedeniyle bu bireylerin relaps yaşamalarının önlenmesi ve ruhsal durumlarının güçlendirilmesi için bu tür programların sürdürülmesi ve sisteme dahil edilmesi önerilmiştir.