Göbek kordonu epitel hücreleri ve prospektif izole edilen timik epitel hücrelerin karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NECEF ÖZBEK
Danışman: Fatima Susanna F. Aerts Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Göbek kordonu rejeneratif tıp alanında sunduğu biyolojik potansiyel nedeniyle önemli bir kök hücre kaynağıdır ve dış astarından izole edilebilecek epitel hücrelerin (CLEC) potansiyeli daha fazla araştırmaya ihtiyaç duymaktadır. Timüs, bağışıklık için pediatrik çağdan erişkin çağa etkin görev alır ancak timüs fonksiyon veya gelişme bozukluklarında hastalarda ağır kombine immün yetmezliği gelişmektedir. Timüs mikroçevresini in vitro olarak daha iyi taklit edebilmesi için ve insan T hücre farklılaşmasını destekleyebilen yapay timüs organoid’leri (ATO) geliştirebilmek için bu tez kapsamında insan timüs epitel hücreler (TEC)’e fare kökenli stromal hatlardan benzerlik açısından daha yakın olan CLEC’lerin detaylı karakterizasyonu yapılmıştır ve bu hücreler immünofenotipik olarak erişkin tüm timüs hücreleri ve pediatrik donör TEC’leri ile karşılaştırılmıştır. CLEC'ler 3 farklı donörden izole edilip detaylı olarak karakterize edilmiştir. Sonuçlara göre CLEC’lerin hem epitel hem de mezenkimal hücrelerin özelliklerini taşıdığı gösterilmiştir, hem epitel (keratinosit) yönüne hem de mezenkimal (adipojenik ve osteojenik) yönüne farklılaşma kapasitesine sahip olduğu gösterilmiştir, ek olarak bu hücrelerin aynı zamanda olgun epitel ve ilkel pluripotent gen ifade paternine sahip olduğu ve in vivo enjekte edildiğinde tümörijenik etkisi ve en azından bir germ yaprağına ait (mezoderm kaynaklı) farklı dokulara farklılaşabildiği gösterilmiştir. Bu nedenle CLEC’lerin başka erişkin kök hücre türlerine göre daha ilkel bir kök hücre türü ve daha geniş bir farklılaşma potansiyeli taşıyabildiği düşünülmektedir. Erişkin timüs dokusu hücre içerikleri araştırılmıştır ve manyetik izolasyon yöntemi ile pediatrik timüs dokularından önce CD45 hücre deplesyonu, ardından anti-EpCAM mikroboncukları ile TEC’ler izole edilmiştir. İleride insan kaynaklı tam olgunlaşmış, fonksiyonel T hücre farklılaşmasını destekleyebilen ATO’ların geliştirilebilmesi için CLEC’lerin yeni bir kaynak olarak kullanılabileceği düşünülmüştür.