Öğrenme–öğretme süreçlerine bilgi ve iletişim teknolojilerinin entegrasyonunu sağlamaya yönelik yapının modellenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLÜFER ATMAN USLU
Danışman: Yasemin Usluel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, öğretmenlerin BİT entegrasyonunu gerçekleştirmelerine yönelik bir yapının modellenmesi amaçlanmıştır. Bunun için tez üç aşamada karma araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Birinci aşamada, okul ve öğretmen düzeyinde faktörlerin öğretmenlerin BİT kullanımlarının üzerindeki etkilerinin incelendiği bir yapısal eşitlik modeli (YEM) ileri sürülmüş ve test edilmiştir. İkinci aşamada öğretmenlerin entegrasyon sürecine ilişkin eğitim gereksinimi, becerileri, destek ve süreçteki engeller konusunda var olan durumları betimlenmiştir. Buradan hareket ederek, araştırmanın üçüncü aşamasında BİT entegrasyonunu gerçekleştirmeye yönelik bir mesleki gelişim programı tasarlanmıştır. Tasarlanan mesleki gelişim programı uygulanmış ve sonrasında öğretmenlerin programa ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen bir ölçek, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve odak grup görüşmeleri ile toplanmıştır. Ölçme aracının geliştirilmesi sürecinde veriler 203 öğretmenden toplanmıştır. Geçerlik çalışmaları için doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik çalışmaları için Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Bunların sonucunda geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak "BİT Entegrasyonunu Etkileyen Faktörler Ölçeği" geliştirilmiştir. Okul ve öğretmen düzeyinde faktörlerin öğretmenlerin BİT kullanımlarının üzerindeki etkilerinin incelendiği yapısal eşitlik modelinin test edilmesi için veriler, Ankara Çankaya ilçesinde ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapmakta olan 403 öğretmenden toplanmıştır. Modelde BİT entegrasyonu yordamak üzere, "inanç", "BİT becerisi", "öğretime yardımcı BİT kullanımı", "destek" değişkenleri yer almıştır. Öne sürülen model ile BİT entegrasyonundaki varyansın %71'i açıklanarak, entegrasyonun güçlü bir şekilde yordandığı ortaya konmuştur. Bu modele uygun olarak öğretmenlerin, BİT'in entegrasyonu sürecinde BİT becerisi, mesleki gelişim süreci için eğitim gereksinimi, okulla ilgili destek ve süreçteki engellere ilişkin görüşlerinden hareketle var olan durumları betimlenmiştir. Buna göre öğretmenlerin temel BİT becerilerine ilişkin ortalamalarının, ileri BİT becerinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin desteğe ilişkin ortalamaları incelendiğinde, teknik desteğin en yüksek ortalamaya sahip olduğu; bunu sırasıyla yönetsel destek, eğitim desteği ve erişimin izlediği belirlenmiştir. Öğretmenlerin var olan durumu betimlendikten sonra BİT entegrasyonunu gerçekleştirmeye yönelik bir mesleki gelişim süreci tasarlanmıştır. Mesleki gelişim bileşenleri, içerik, stratejiler, yer ve medya olarak belirlenmiştir. Bu bileşenler çerçevesinde mesleki gelişim modelinin geliştirilmesinde, bu çalışmada test edilen yapısal eşitlik modelindeki faktörler temel alınmıştır. Eğitim içeriği belirlenirken, öğretmenlerin var olan durumlarının betimlenmesi sürecinde ortaya çıkan bulgulardan yararlanılmıştır. Bu noktalardan hareketle, öğretmenlerin temel BİT becerileri yerine, eğitimde BİT'i nasıl kullanacakları konusunda bir içerik tasarlanmış ve bu içeriğe uygun olarak öğretmenlere haftalık görevler verilmiştir. Uygulama süreci ortaokulda görev yapmakta olan 15 öğretmen ile çevrimiçi ve yüz yüze ortamlarda karma olarak altı haftalık bir sürede gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlerin bu programa katıldıktan sonra, eğitimde BİT'in rolüyle ilgili inancı, beceri ve kullanım niyetlerine ilişkin görüşlerini belirlemek için yarı yapılandırılmış görüşmeler ve odak grup görüşmeleri aracılığıyla veriler toplanmıştır. Veriler betimsel ve içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Verilerin analizi sonucunda öğretmenler, becerileri, inançları ve niyetlerinde BİT entegrasyonunu sağlama konusunda olumlu yönde değişim olduğunu ifade etmişlerdir. Mesleki gelişim programının öğretmenlere katkılarının, farkındalık, kendini geliştirme ihtiyacı ve daha fazla öğrenciye ulaşma olmak üzere üç temada toplandığı belirlenmiştir. Sonuç olarak BİT entegrasyonundaki varyansın %71'ini açıklayan bir model ortaya konulmuş ve öğretmenlerin olumlu yönde görüş bildirdiği BİT entegrasyonunu gerçekleştirmeye yönelik bir mesleki gelişim programı tasarlanmıştır. Anahtar Kelimeler : BIT entegrasyonu, mesleki gelişim programı, yapısal eşitlik Modeli