Alzheimer tipi demansta iç ve dış kaynaklı dikkatin duygusal bağlam ve konum açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUNDA KAÇAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BANU CANGÖZ
Özet:Bu araştırmanın temel amacı Alzheimer Tipi Demans (ATD) hastalarında iç kaynaklı ve dış kaynaklı dikkat süreçlerini duygusal bağlam ve hedef uyarıcının konumu açısından incelemektir. Araştırma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Geropsikiyatri Anabilim Dalı'na başvuran ve ATD tanısı alan 69-90 yaşları arasında 28 (14 kadın ve 14 erkek) gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcılara E-prime uyarıcı hazırlama programı aracılığı ile oluşturulan uzamsal ipucu paradigması uygulanmıştır. Araştırmada 2 (Dikkat türü: iç kaynaklı, dış kaynaklı) x 3 (Deneme türü: geçerli, geçersiz, nötr) x 2 (Duygusal bağlam: olumlu, olumsuz) x 2 (Hedefin konumu: sağ, sol) faktörlü ve tüm faktörlerde tekrar ölçümlü deneysel desen kullanılmıştır. Bağımlı değişken ölçümleri ise hedef uyarıcıya verilen ortalama tepki süresi ve doğruluk ölçümüdür. Analizler tepki süresi ve doğruluk ölçümüne ilişkin 2x3x2x2 tekrar ölçümlü ANOVA üzerinden yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre katılımcılar geçersiz denemelerde geçerli ve nötr denemelere göre daha uzun sürede ve daha az sayıda doğru tepki vermişlerdir. Dolayısıyla ATD hastaları geçersiz denemelerde dikkati yöneltme, dikkati istenmeyen uyarıcıdan çekme ve dikkati kaydırma becerilerini gerçekleştirmektedirler. Buna karşın iç kaynaklı dikkat koşulunda geçerli denemelerde hızlı tepkiler verememişlerdir. Bu neden ile iç kaynaklı dikkatte hedefe istemli olarak yönelim becerilerinde bozulma görülmektedir. Ayrıca hedefin soldan verilmesi, hiç bir ipucunun verilmediği nötr denemelerde hızlı tepkiler oluştururken, geçersiz denemelerde ATD hastalarında yavaş tepkilere yol açmaktadır. Bu bağlamda ATD hastaları, sağ hemisfer işlevi olan görsel-uzamsal dikkati sağdan çekip sola kaydırma becerisinde zorluk yaşamaktadır. Araştırma verileri duygusal bağlam açısından incelendiğinde, bu değişken tek başına bir etki oluşturmamakla beraber iç ve dış kaynaklı dikkat koşullarında hedefin saptanması açısından farklılık yaratmaktadır. ATD hastaları iç kaynaklı dikkat koşulunda olumsuz bağlamda verilen hedefe daha hızlı tepki vermekte iken dış kaynaklı dikkat koşulunda olumlu bağlamda verilen hedefe hızlı tepki vermektedir. Dolayısı ile duygusal bağlam ATD hastalarında iç ve dış kaynaklı dikkat koşulunda hedefin saptanması açısından belirleyicidir. Anahtar Sözcükler:Ġç kaynaklı dikkat, dıĢ kaynaklı dikkat, dikkat yönelimi, örtük dikkat, uzamsal ipucparadigması, duygusal bağlam, hedef uyarıcı konumu.