Dİ (2-Etilhekzil) fitalat baskılı polimerlerin PE/PP dokumasız kumaşlara iyonlaştırıcı radyasyon kullanılarak aşılanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEGÜM AYDEMİR
Danışman: Murat Şen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Moleküler baskılı polimerler belli bir hedef moleküle karşı yüksek seçimliliğe sahip olan bağlanma bölgeleri içeren fiziksel ve kimyasal açıdan oldukça dayanıklı gözenekli malzemelerdir. Moleküler baskılı polimerler; sıvı kromatografisi, katı faz ayrımı, antikor taklitleri (biyotaklitçi denemeler ve algılayıcılar), enzim taklitleri, sensörler, kapiler elektrokromatografi ve ilaç salımı gibi geniş kullanım alanlarına sahiptir. Fitalatlar, organik esterlerin östrojenik kimyasalları veya endokrin bozucuları olarak bilinen bir grubudur. Fitalatlar içinde plastikleştirici olarak en yaygın kullanılan yapı di-2-etilhekzil fitalattır (DEHP). Zemin ve diğer bina yapım malzemeleri, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri, temizlik malzemeleri, ev eşyaları gibi tüketici ürünlerinin büyük bir kısmı DEHP içerir. DEHP, çok düşük seviyelerde havada, suda, toprakta geniş ölçüde yayılır. Ayrıca yiyecek örneklerini, insan ve hayvan dokularını etkiler. DEHP, insanlar için özellikle genç yaştaki çocuklarda, bebeklerde ve emziren annelerde endokrin yıkıcı ve yüksek toksisite gibi özellikleri nedeniyle ciddi sağlık sorunlarına neden olur. Bu bileşiğin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerini azaltmak için kolay ve güvenilir bir analiz metodunun geliştirilmesi önemli bir konudur. Bu çalışmada DEHP baskılı polimer, PE/PP dokumasız kumaşlara gama ışınları ile aşılama yöntemi kullanarak hazırlanmıştır. Sentez aşamasından moleküler baskılı polimerlerin sentezi öncesinde en uygun hedef molekül/fonksiyonel monomer oranını belirlemek için farklı oranlarda hazırlanan MAA (metakrilik asit) /DEHP çözeltilerindeki moleküler arası etkleşimlere dayanan değişimler UV-görünür bölge (Varian, Cary100) spektrometresi ile incelenmiştir. Fonksiyonel monomer/ hedef molekül oranı 4:1 olarak belirlenmiştir. Daha sonra DEHP baskılı polimer PE/PP dokumasız kumaşlara farklı miktarda çapraz bağlayıcı ve farklı dozlarda ışınlama yapılarak aşılama gerçekleştirilmiştir. DEHP baskılı polimerler farklı yöntemlerle karakterize edilmiştir. Taramalı Elektrom Mikroskobisi (SEM) ile yapılan analizlerin sonunda aşılama yapılmadan önce PE/PP dokumasız kumaşların ortalama lif kalınlığı 9,393 µm iken, 5 kGy dozla aşılama yapıldıktan sonra 13,53 µm'ye ve 10 kGy dozla aşılama yapıldığında ise 15,40 µm'ye arttığı görülmüştür. Pozitron Yokolma Yaşam Süresi Spektroskopisi (PALS) analizlerinde DEHP varlığının yapı içindeki boşluklarda artışa neden olduğu görülmüştür. DEHP baskılı polimerlerin bağlanma özellikleri hedef molekül derişimi ve kimyasal olarak benzer moleküllere [di-metil fitalat (DMP), di-etil fitalat (DEP), di-bütil fitalat (DBP)] karşı incelenmiştir. DEHP baskılı polimerlerin aşılandığı PE/PP dokumasız kumaşların DEHP için en yüksek seçimliliği di-metil fitalat, di-etil fitalat, di-bütil fitalat karşılaştırıldığında sırasıyla 1,95, 2,34, 1,54 kat daha yüksek seçimlilik kat sayıları ile gösterdiği görülmüştür.