Türkiye mobil telekomünikasyon piyasasında regülasyon ve rekabet: Şebeke etkisi ve tüketici tercihlerinin ekonomik analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÇETİNKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mobil telekomünikasyon sektörü, özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı değişimi ve yenilikleri gündelik hayatımıza çok kısa sürelerde yansıtan gelişmelere sahne olmuştur. Bu dinamik özelliğinin yanı sıra sektörün taşıdığı kendisine özgü nitelikler nedeniyle, bu sektörde firma ve tüketici davranışlarının analizi klasik piyasalardakinden farklılaşmaktadır. Sektöre ilişkin kamu politikalarında karar alıcılar tarafından, şebeke etkileri, izlek bağımlılığı, kritik kitle, standardizasyon, uyumluluk, kilitlenme, değiştirme maliyetleri, fiyat farklılaştırması gibi temel konuların dikkate alınmaksızın politikalar üretilmesi, söz konusu politikalar ile ulaşılması istenilen sonuçların elde edilmesini engelleyebilecektir. Bu nedenle başta şebeke etkileri olmak üzere, belirtilen hususların mobil telekomünikasyon sektöründe regülasyon ve rekabet politikalarının oluşturulmasında dikkatli bir şekilde hesaba katılması bir zorunluluktur.Bu çerçevede, tez çalışmasının temel amacı şebeke içi ve şebeke dışı fiyat farklılaştırmasını da dikkate alarak, abonelerin operatör tercihlerinde etkili olan unsurların ortaya konulmasıdır. Bu amaçla öncelikle çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde sektörün özellikleri ve ilgili literatür ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, zaman serisi ve panel veri analizi yapılarak, operatörler tarafından uygulanan fiyat farklılaştırması stratejisinin, abonelerin şebeke içi ve şebeke dışı görüşme trafiklerinin dağılımı üzerindeki etki derecesi ortaya konulmaktadır. Son bölümde de kesikli tercih modellerinden lojistik regresyon yöntemi ile Türkiye kentsel nüfusunu temsilen yapılan anket sonucunda elde edilen veriler ve operatörlere ait göstergeler kullanılarak, abonelerin operatör tercihleri üzerinde etkili olabilecek unsurlar incelenmektedir. Analizler neticesinde, tüketicilerin operatör tercihlerinde, kendi demografik özelliklerinin yanı sıra, operatörlerin pazar payları, bir önceki dönemde elde ettikleri abone artış sayısı, fiyatlar ve hanede kullanılan operatörün / operatörlerin anlamlı ve kaydadeğer etkileri oldukları sonucuna ulaşılmıştır.Kullanılan veriler, örneklem özelliği ve ampirik analiz yöntemleri açısından literatüre katkı sağladığı düşünülen çalışmada, Türkiye mobil telekomünikasyon piyasasında şebeke etkilerinin varlığı ve bu etkilerin kaynakları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar, karar vericilere, bundan sonra sektörde yaşanacak ekonomik ve teknolojik gelişmeleri de hesaba katarak alacakları politika kararlarında kullanabilecekleri bir girdi niteliktedir. Ulaşılan sonuçların özellikle fiyat düzenlemeleri, pazar gücü analizi ve vergi düzenlemeleri olmak üzere, hem mevcut durumda hem de gelecekte daha rekabetçi bir piyasa oluşturmaya dönük tüm kararlarda dikkate alınması gerekmektedir.