Soma linyitinin yer altında gazlaştırılabilme açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ÖZER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BAHTİYAR ÜNVER
Özet:Ülkemiz için kömürün ileri teknolojiler kullanılarak değerlendirilmesi önemlidir. Geleneksel madencilik yöntemleriyle ekonomik ve çevresel açıdan güvenli şekilde üretilemeyecek olan kömür kaynaklarının kullanılması gerekmektedir. Yer Altı Kömür Gazlaştırma teknolojisi (YKG); bu konuda umut verici olup kömürün yerinde yanıcı gaza (sentez gazı) dönüşümünü sağlayan bir yöntemdir.Bu çalışma kapsamında; Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna (TKİ) bağlı Soma Bölgesinden alınan linyit numuneleri, yer altında gazlaştırılabilme özelliklerinin incelenmesi amacıyla Slovakya Kosice Teknik Üniversitesi BERG Fakültesi Laboratuvarına gönderilmiştir. Öncelikle kimyasal analiz sonuçlarından yararlanılarak, beslenecek oksitleyicilerin miktarı ve üretilecek sentez gazının içeriği termodinamik benzetim yoluyla hesaplanmıştır. YKG'nın laboratuvarda benzetimine olanak sağlayan deneyler G1 ve G2 jeneratöründe iki farklı kömür modeli üzerinde gerçekleştirilmiştir. YKG için en önemli faktörlerden biri de besleme ve üretim kuyuları arasında bağlantının sağlanmasıdır. Bu nedenle, her iki kömür modelinde de farklı bağlantı teknikleri kullanılmıştır. Gazlaştırma işlemi sırasında sisteme beslenen hava ve oksijen miktarları değiştirilerek; sıcaklıklar, elde edilen sentez gazı içeriği ve kalorisi sürekli olarak ölçülmüştür. Beslenen hava ve/veya oksijen miktarı, basıncı ve gaz akış hızının; üretilen sentez gazının içeriği, miktarı ve kalorisi üzerindeki etkisi gözlemlenmiştir. Laboratuvarda kullanılan kontrol ve ölçüm ekipmanları hakkında bilgi verilmiş ve kontrol ve gözlem sistemlerinin önemine değinilmiştir.Yapılan YKG testleri başarı ile sonuçlanmış olup Soma linyitinin YKG teknolojisi ile gazlaştırılabilmesinin mümkün olduğu ve YKG işlemi veriminin bazı faktör ve parametrelere bağlı olduğu ortaya konmuştur. Bunların en önemlileri kullanılan bağlantı tekniği, oksitleyici olarak kullanılan malzemenin içeriği, miktarı, gazlaştırma hızı ve kömürün nemi, kalitesi, geçirgenliği ve sıcaklıktır.