ALTIN İÇEREN YENİ NESİL TABLET KATALİZÖR SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP TUNALI
Danışman: Bengi Özgün Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçiş metal katalizörleri varlığında yürüyen C-C ve C-O oluşum reaksiyonları geçiş metal bazlı organometalik kompleksler varlığında etkin şekilde yürümektedir. Son yıllarda altın bazlı geçiş metal kompleksleri fosfin ve N-heterosiklik karben (NHC) gibi σ-verici özellikli ligantlar ile dekore edilmiş olan bu etkin katalizörler organik dönüşüm reaksiyonlarında kullanılmıştır. Her ne kadar homojen altın katalizörleri alkin hidrasyon, alkin amidasyon ve halkalaşma reaksiyonlarında yüksek performans gösterse de bu katalizörlerin reaksiyon sonrası ortamdan ayrılması ve tekrar kullanımı oldukça güçtür. Buna ek olarak dünya genelinde azalan geçiş metal rezervlerine bağlı maliyet artışları bu katalizörlerin etkin kullanımını zorunlu kılmaktadır. Sürdürülebilir endüstriyel süreçlerin geliştirilmesi için altın katalizörlerinin etkin kullanılması için yeni katalitik protokollerin geliştirilmesi elzemdir. Bu tez çalışmasında altın (I) NHC komplekslerinin etkinliklerinin arttırılması ve etkin kullanım süreçlerinin geliştirilmesi için dozajlanabilir tablet tabanlı katalizör sistemleri geliştirilmiştir. Tez kapsamında geliştirilen iki farklı sistemin ilkinde non-iyonik yüzey aktif maddeler tablet ana malzemesi olarak kullanılarak su/metanol ortamında çalışabilen ve nano boyutta misel oluşturma kapasitesine sahip tablet katalizör sistemleri geliştirilmiştir. İkinci sistemde ise katı fazda biyo-uyumlu ve inert özelik gösteren poli(dimetilsiloksan) bileşiği ana tablet gövdesi olarak kullanılarak katı fazda reaksiyon ortamından ayrılabilir ve tekrar kullanılabilir katalizörler geliştirilmiştir. Geliştirilen her iki tablet sistemi alkin bileşiklerinin hidrasyon reaksiyonlarında yüksek tekrar kullanılabilirlik ve kararlılık göstermiştir. Buna ek olarak altın(I) komplekslerinin mikrogram mertebesinde dozajlanmasını sağlayarak maliyeti düşük, ulaşılabilir ve kolay saklanabilir tablet sistemler literatüre kazandırılmıştır.