Türkiye'deki farklı sosyokültürel gruplardan çift dilli çocukların aile dil politikalarının incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLNİHAL ESRA KORKMAZ
Danışman: Berrin Akman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aile Dil Politikası (ADP) aile üyeleri arasında evde dillerin kullanımına ilişkin açık ve belirgin bir şekilde hissedilen planlama olarak tanımlanmaktadır ve çocukların çift dilde dil gelişimini anlamada yeni ve disiplinler arası bir yaklaşım sunmaktadır. Aile dil politikaları, yalnızca bireysel düzeyde değil; aynı zamanda toplumsal, kültürel ve politik bağlamlarda da şekillenmektedir. Bu araştırma, Türkiye'deki üç farklı sosyokültürel gruptan (dil azınlıkları, göçmen/mülteci aileler, elit çift dilli aileler) gelen ve çift dile maruziyeti olan ailelerin aile dil politikalarını incelemeyi amaçlamıştır. Bu doğrultuda çalışma sıralı karma modelde tasarlanmış ve araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla aile dil politikalarının çok katmanlı doğası analiz edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada örneklem stratejisi, çoklu amaçlı örnekleme şemsiyesi altında ve sıralı örneklem tekniği ile şekillendirilmiş ve toplamda nicel kısımda 135 katılımcıya ulaşılırken, nitel kısımda ise üç farklı gruptan toplam 7 aile ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın bulgularına göre ailelerin dil ideolojileri, dil yönetimleri ve uygulamaları bağlamında gruplar arasında farklılaşan ve ortaklaşan alanlar bulunmaktadır. Genel olarak göçmen grup ve dil azınlıkları grubu daha çok toplum diline yönelik bir eğilim gösterirken, elit çift dilliler grubunda ise anadili ile toplum dili arasında daha dengeli bir yaklaşım olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca ailelerin her zaman ideolojileri ile uygulamalarının örtüşmediği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu bulguların arkasında yatan politik, sosyal, ekonomik, psikolojik ve duygusal birçok faktörün varlığı ve ADP'nın sadece bireysel tercihlerden oluşmadığı tartışılmıştır. Çalışma, çift dillik bağlamında eğitim ve toplumsal politikaların yeniden değerlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.