Yapay sinir ağları (YSA) kullanılarak taban büyük omurgasızlarının modellemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH VARLIK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GÜLSERAP NİLGÜN KAZANCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sucul ekosistemlerde komünite yapılarının çevresel değişkenler ve abiyotik karakterlere göre tahmin edilebilmesi için modellemeler oldukça kullanışlıdır. Bu çalışmada Geri Yayılımlı Yapay Sinir Ağları (YSA) uygulamasıyla taban büyük omurgasızlarının dağılımlarını incelemek amacıyla Köyceğiz Gölü'ne (Muğla, Türkiye) dökülen Yuvarlakçay ve Namnam Çay'larından seçilen istasyonlar veri seti olarak kullanılmıştır. Elde edilen veri setinden, YSA algoritmaları kullanılarak tahminler yapılabilmektedir. Veri seti toplamda 98 örnekten oluşup, 1992-1993 yılları arasında bir yılı aşkın bir süre içerisinde elde edilmiştir. Ondört çevresel değişken toplamda sekiz istasyon için ölçülmüş, aynı zamanda çalışılan taban büyük omurgasızların (Baetis, Caenis, Ephemerella, Onychogomphus, Rhithrogena) baskınlık değerleri de hesaba katılmıştır. İlk olarak habitatın taban büyük omurgasızlara olan uygunluğunu gösterebilecek, ağın en optimize şekilde geliştirilip eğitilmesi için farklı ağ yapıları test edilmiştir. Ağın en iyi performansı verebilmesi için farklı sayılarda "hidden layer" (gizli katman), nöron ve transfer fonksiyonları araştırılmıştır. Farklı YSA yapıları için tek gizli katmandan 2, 5, 10, 15'e kadar sırasıyla test edilmiştir. Son olarak YSA modelleri "gradient descendent" ve "Levenberg- Marquardt (LM)" algoritmaları seçilerek, çalışılan her cins için farklı sigmoid transfer fonksiyonlarıyla eğitilmiştir. LM algoritması taban büyük omurgasızları için en iyi tahmin sonuçlarını vermiştir. Ölçülen veriler ve tahmin edilenler arasında en başarılı sonuçlar ve en yüksek korelasyon katsayısı yaygın olarak bulunan Baetis cinsinde gözlenmiştir. Sonrasında tahmin edilen veri seti, Yuvarlakçay'a ekolojik olarak benzeyen Büyük Menderes Nehri'ndeki başka bir istasyon için karşılaştırılarak incelenmiştir. Sonuç olarak modelin doğruluğu sınanmış ve kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir.