Doping kontrol analizlerinde eritropoetin tespitine yönelik spektroskopik metotların geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Nanoteknoloji ve Nanotıp A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YEŞİM SOMAY SELBES
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NECDET SAĞLAM, ARİF AHMET BAŞARAN
Özet:Dopingle mücadele, sporcuların haksız rekabetlerini engellemek amacıyla Dünya Anti Doping Ajansı ( World Anti-Doping Agency, WADA)'nın yasaklı maddeler ve yöntemler listesinde yer alan maddelerin detaylı analizleriyle mümkün olmaktadır. Eritropoetin (EPO), WADA tarafından yayınlanan listede 'peptit hormonlar ve büyüme faktörleri ve ilişkili maddeler' sınıfında yer alır ve özellikle dayanıklılık gerektiren spor dallarında ( yüzme, koşu, bisiklet gibi) kanın oksijen taşıma kapasitesini arttırdığından dolayı doping maddesi olarak kullanılır. Günümüzde doping analizlerinde EPO tayini için WADA'nın belirlediği elektroforetik ve Western Blot teknikleri kullanılır. Ancak bu tekniklerin uygulanmasındaki zorluklar ve uzun süren deney aşamalarından dolayı daha hızlı ve kolay yeni analiz yöntemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada biorad orijinli kontrol idrar matriksinden oldukça düşük miktarlarda bulunan Eritropoetin (EPO)'i hızlı ve hassas bir şekilde tayin edebilmek için SERS ölçümüne dayanan iki farklı sandviç immunoanaliz yöntemi geliştirilmiştir. Her iki yöntemde de SERS probu (5-5'-Ditiobis (2-Nitrobenzoik asit), DTNB) olarak antikor ile modifiye edilmiş altın nanoçubuklar kullanılmıştır. Homojen sandviç immunoanaliz yönteminde EPO, idrar matriksinden antikor ile modifiye edilmiş altın kaplı manyetik nanopartiküller kullanılarak ekstrakte edilmiştir. Manyetik nanopartiküller, altın nanoçubuklar ile etkinleştirilmiştir ve sandviç yöntemle EPO analizi gerçekleştirilmiştir. Heterojen sandviç immunoanaliz yönteminde ise EPO'nun katı faz ekstraksiyonu'ndan sonra altın nanoçubuklar ile etkinleştirilerek sandviç analizi gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda hedef protein EPO ile antikor bağlı manyetik nanopartiküller arasındaki seçici bağlanma SDS-PAGE ve Western Blot yöntemleri ile kontrol edilmiştir. EPO derişimlerine karşı DTNB'nin 1335 cm-1 deki nitro grubuna ait sinyal şiddetlerinin grafiğe geçirilmesiyle kalibrasyon grafiği elde edilmiştir. Biorad orijinli kontrol idrar örneklerinde EPO derişimi ve SERS sinyalleri arasındaki korelasyon 0 – 1000 pg/mL derişimleri arasında doğrusal olarak bulunmuştur (homojen sandviç sistemi, R2=0.9692; heterojen sandviç sistemi, R2=0.9320). Geliştirilen analiz sistemlerinin seçicilikleri ve hassasiyetleri incelenmiş; idrar örnekleri üzerinde uygulanabilir olduğu görülmüştür.