Devrim sonrası İran dış politikası:1979-1997
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET GÜLER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ALİ MURAT ÖZDEMİR
Özet:İran İslam Devrimi, gerek oluşumu gerekse etkileri açısından çağımızın en önemli toplumsal olaylarından birisi olarak tarihe geçmiştir. Devrim modern zamanların ?maddi? dünyasında gerçekleşen, ancak temel itici gücünü ?metafizik? öğelerden alan benzersiz bir olay olarak tüm dünyanın dikkatlerini üzerine çekmiştir.İran İslam Devrimi, köklerini Pers emperyal geleneğinden alan ve Sasani-Safevi kültürel etkileşiminden geçerek günümüze kadar uzanan, çok eski bir emperyal geleneği temsil ettiğini iddia eden ?despot? bir yönetimin iç ve dış politikasına tepki şeklinde gelişmiştir. Ancak, gerçekleşmesinden kısa bir süre sonra devrimin amacının salt bir diktatörün devrilmesi ya da dış politikaya yeni bir çehre kazandırılmasından öte bir şeyler olduğu anlaşılmıştır. Devrim'den sonra İran hem iç politikasını radikalleştirmiş, hem de misyoncu-idealist dünya görüşüyle mevcut uluslararası sistemin meşrûiyetini reddederek kendisini uluslararası politikanın merkezine yerleştirmeye çalışmıştır. Dış politikaya ilişkin olarak geliştirilen bu yaklaşım tarzı İran'ın hem Ortadoğu'nun yerleşik petro-monarşileriyle hem de uluslararası sistemin hegemon güçleriyle çatışmasını kaçınılmaz hale getirmiştir. İran dış politikası retçi ve çatışmacı yönü ağır basan bir radikalizme doğru savrulurken, devrimin her şeye çeki düzen vermesi planlanan ?bütünlükçü-İslamcı? ideolojisinin tüm dünyaya yayılması gerektiği üzerinde durulmuştur. Ancak, bunun en azından istenildiği şekilde gerçekleşmesinin mümkün olmadığı kısa bir süre içerisinde ortaya çıkmış, İran iç ve dış politikada ılımlı ve realist-pragmatist politikalar izlemeye başlamıştır. Devrim rejimi zamanla reddettiği uluslararası sistemin gerçekleri ile uyumlu bir dış politika çizgisi geliştirmek zorunda kalmıştır.Anahtar Sözcükler: Radikalizm, Realizm, Pragmatizm, Modernleşme, Şiilik, Tevhit, Siyasal İslam, Velayet-i Fakih, Ne Doğu Ne Batı Politikası, Devrim İhracı Politikası.