Okula giden ve tutukevinde bulunan ergenlerin zorbalık tanımları ve zorbalık davranışlarının zorbalığın ahlaki kabulü ile ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVTAP YEŞİL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZEHRA UÇANOK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada okula devam eden ve tutukevinde bulunan ergenlerin zorbaca davranışları tanımlamaya yönelik kullandıkları terimleri karşılaştırmalı olarak incelemek hedeflenmiş, bunun yanı sıra zorbalığa dahil olma ile ergenlerin ahlaki kabul düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek amaçlanmıştır.Araştırmaya Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Ankara-Sincan Çocuk Tutukevi'nde bulunan 53 erkek ergen (Ort.= 16.76, s = .89) ve Ankara-Altındağ'da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir lisede örgün eğitime devam eden 78 erkek ergen (Ort.= 16.56, s = .90) katılmıştır. Araştırmada ergenlere demografik bilgi formu, zorbalık statülerini belirlemeye yönelik sorular, ?Karikatür Görevi (Cartoon Task)? ve ?Zorbalığa ilişkin Ahlaki Kabul Ölçeği (Moral Approval of Bullying Scale)? uygulanmıştır.Zorbalığın yaygınlığına ilişkin betimsel istatistikler, okula devam eden ve tutukevinde bulunan ergenlerin kendilerini daha çok ?karışmayan? statüde değerlendirdiklerini ortaya koymuştur. Zorbalık alt türlerine göre ise tutukevinde bulunan ergenlerin fiziksel, sözel ve sosyal dışlama türünden zorbalığa okula devam eden ergenlerden daha fazla dahil oldukları söylenebilir.Ergenlerin zorbalığa ilişkin ahlaki kabul düzeyleri arasında bir farklılık olmadığı görülmüştür. Bunun yanı sıra tutukevinde bulunan ergenlerin zorbalığa dahil olma biçimlerinin ahlaki kabul düzeyleri üzerinde bir farklılık yaratmadığı ortaya konmuştur. Ancak okula devam eden ergenlerde fiziksel ve sözel zorbalık davranışları uygulayanların (zorba ya da zorba-kurban) bu türden zorbalığa maruz kalan (kurban) ve karışmayanlara göre ahlaki kabul düzeyinin düşük olduğu görülmüştür.Hem okula devam eden hem de tutukevinde bulunan ergenlerin zorbaca davranışları değerlendirirken saldırgan olan ve olmayan davranışları oldukça iyi bir biçimde ayırt ettiği görülmüştür. Okula devam eden ergenler fiziksel, sözel ve sosyal dışlama türünden zorbalığı ayırt ederken, tutukevinde bulunan ergenler fiziksel zorbalığı sosyal dışlama ve sözel zorbalıktan daha iyi ayırmıştır. Ergenlerin zorbaca davranışları tanımlamak için benzer terimleri kullandıkları, ?zorbalık? teriminin ergenler tarafından bilindiği ancak günlük yaşamda pek kullanılmadığı görülmüştür. Araştırma bulguları ergenlerin ?zorbalık, korkutmak/sindirmek ve eziyet etmek? terimlerini fiziksel zorbalık, ?alay etmek, taciz etmek ve aşağılamak? terimlerini sözel zorbalık, ?dışlamak? terimini ise sosyal dışlama türünden zorbaca davranışlar için daha fazla kullandıklarını ortaya koymuştur.