Ampute futbol maçına verilen fizyolojik yanıtların ve hareket profillerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Bilimleri ve Teknolojisi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERHAT ESATBEYOĞLU
Danışman: Ayşe Kin İşler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, ampute futbol maçına verilen fizyolojik yanıtların ve hareket profillerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla çalışmaya, 9 erkek ampute futbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Öncelikle 9 ampute futbolcunun demografik özellikleri belirlenmiş ve antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Daha sonra, ampute futbolcuların maksimal kalp atım hızı (KAHmaks) değerleri bir progresif koşu testi olan modifiye mekik koşusuyla belirlenmiştir. Ampute futbol maçına verilen fizyolojik yanıtlar ve hareket profilleri ise her bir ampute futbolcu için en az 2 ampute futbol maçı olmak üzere toplamda 22 maç ile belirlenmiştir. Her maç öncesinde ampute futbolcuların dinlenik KAH ve dinlenik kan laktat konsantrasyonları (LA) belirlenmiştir. Ampute futbol maçlarına verilen fizyolojik yanıtlar için birinci ve ikinci devre sonu LA cevapları ve algılanan zorluk derecesi (AZD) ve tüm maçlar süresince KAH yanıtları belirlenmiştir. Ampute futbol maçı sırasında, birinci ve ikinci devrede ulaşılan en yüksek KAH değerleri KAHzirve olarak, maçın birinci ve ikinci devresindeki KAH ortalamaları ise KAHort olarak kabul edilmiştir. Hareket profilleri olarak ampute futbol maçları sırasında, birinci ve ikinci devrede kat edilen toplam mesafe (Mesafetop), farklı koşu hızlarında kat edilen Mesafetop, farklı koşu hızlarında kat edilen Mesafetop yüzdeleri, ulaşılan maksimal hız (Hızmaks) ile ampute futbolcuların maçları KAHmaks'ın hangi yüzdesinde geçirdikleri belirlenmiştir. Devreler arası fizyolojik yanıtlar ve hareket profilleri arasındaki farklar Bağımlı Gruplarda t-testi ile belirlenmiştir. Devrelere göre farklı koşu hızı kategorilerinde kat edilen mesafeler, bu mesafelerin toplam mesafeye yüzde oranı 2 x 5 (Devre x Hız Kategorisi), KAHmaks'ın yüzdelerine göre geçirilen süreler arasındaki farklar ise 2 x 4 (Devre x KAHmaks kategorisi) Tekrarlı Ölçümlerde Çift Yönlü Varyans Analizi ile belirlenmiştir. Farklı koşu hızlarında kat edilen mesafeler arasındaki farklar (F) anlamlı çıktığında farkın hangi koşu hızı kategorisinden kaynaklandığının belirlenmesi için Bonferroni çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Maçlara verilen KAH yanıtları incelendiğinde, birinci devredeki KAHort, ikinci devreye göre istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur (p 0,05). Maçlardaki hareket profilleri bulgularına göre, her bir devrede ulaşılan Hızzirve(km.sˉ¹) verileri istatistiksel olarak farklı olmamakla beraber (p>0,05) devreler arasında kat edilen Mesafetop istatistiksel olarak farklıdır (p 0,05). Bununla beraber beş farklı koşu hızı kategorisinde kat edilen mesafelerin yüzde dağılım etkisi ise anlamlıdır (p 0,05). KAHmaks'nın 4 farklı yüzdesinde geçirilen sürelerin devrelere göre farklılaşmadığı (p>0,05) belirlenirken, KAHmaks%'nın 4 farklı yüzdesinde geçirilen süreler arasında anlamlı farklılık belirlenmiş (p<0,05) ve Devre x KAHmaks% etkileşiminin de anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışmanın bulguları ampute futbol maçına verilen fizyolojik yanıtlarda KAHort dışındaki fizyolojik yanıtların devrelere göre farklılaşmadığını göstermiştir. Hareket profillerine bakıldığında ise ampute futbol maçı sırasında Hızmaks'ın devrelere göre benzer olduğu ancak toplam kat edilen mesafenin, farklı koşu hızı yüzde dağılımının ve farklı KAHmaks%'lerinde geçirilen sürelerin farklılaştığı görülmüştür.