Chronological, Magmatological and Geochemical Study of Post-Collisional Basaltic Volcanism in Central Anatolia and Its Spatio-Temporal Evolution
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÜLLÜ DENİZ KÜLAHCI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ABİDİN TEMEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez Orta Anadolu'daki (Erciyes ve Hasandağ stratovolkanları ile Obruk-Zengen ve Karapınar dağınık volkanizmaları) çarpışma sonrası Kuvaterner bazaltlarının petrolojik ve jeokimyasal özelliklerini ortaya koymuş, Kapadokya'daki magmatizmanın zamansal-mekansal evrimine odaklanmıştır. K-Ar jeokronolojisi, aynı konum ve yaşta olan alkali ve kalkalkali bazaltların birlikte varolduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, sonuçlar bu bazaltların çok genç (bir kaç bin yıl) olabileceklerini göstermiştir. Kapadokya'daki Kuvaterner bazaltlarının mineralojisi aşağıdaki gibidir: plajiyoklaz, olivin, klinopiroksen, ortopiroksen ve oksitler (manyetit, ilmenit). Ortopiroksen sadece Erciyes bazaltlarında görülürken, Hasandağ ve Obruk-Zengen ve Karapınar volkanizmalarında yoktur. Plajiyoklaz fenokristalinin çoğunlukla dengesiz özellikler göstermesi magma karşım sürecine işaret etmektedir: karmaşık zonlanma (normal, ters, osilasyonlu), eriyik kapanımlarınca zengin konsantrik zonlar, soğurulma özellikleri. Bununla birlikte, gözlemlenen mineraloji, baskın fraksiyonel kristallenme süreciyle de uyumludur. Hesaplanan jeobarometre Erciyesideki magma kökeninin diğer yerlerden daha sığ'da yer aldığını göstermektedir. Jeokimyasal sonuçlar Erciyes ve diğer yerlerin sadece mineralojik farklılığını değil, aynı zamanda yaştaş alkali ve kalkalkali bazaltların birlikteliğini de ortaya koymuştur. Çalışılan tüm bazaltlar LREE (Hafif Nadir Toprak Elementler) ve LILE'ce (İri Katyonlu Litofil Elementler) zengindirler. İzotopik veriler (Sr, Nd, Pb, O) zenginleşmiş litosferik kaynağın önemini göstermiştir. Tüm jeokimyasal veriler ayrıca kıtasal kabuk ve daha önceki bir dalma-batmanın kalıntısı ile kontaminasyon gibi süreçleri ve başka kaynakların izlerini de göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Orta Anadolu, çarpışma sonrası, Kuvaterner, bazaltlar, K-Ar yaşı, mineraloji, petroloji, jeokimya.