Mersin melanjı (kb mersin) geç triyas - erken jura yaşlı pelajik istiflerinin radyolarya biyostratigrafisi, taksonomisi ve ortamsal yorumlamaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA UZUNÇİMEN KEÇELİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): UĞUR KAĞAN TEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın konusunu Mersin ilinin kuzeybatısında geniş bir alanda yayılım gösteren Mersin Melanjı'na ait Geç Triyas - Erken Jura yaşlı pelajik istiflerin Radyolarya biyostratigrafisi, taksonomisi ve ortamsal yorumlamaları oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında Mersin Melanjı'na ait birimlerden Tavusçayırı, Çağılpınar ve Sahançanak olmak üzere üç adet Ölçülü Stratigrafik Kesit çalışılmıştır. Çalışmanın amacı Mersin Melanjı'nın oluşumu ve kökeni ile ilgili veriler elde etmektedir. Mersin Melanjı; çamurtaşı, çakıltaşı gibi birimlerden oluşan hamur içindeki birkaç metreden birkaç kilometreye kadar değişen boyut, özellik ve yaştaki pelajik kireçtaşları, platform kireçtaşları, ofiyolit parçaları ve volkanizma ürünlerinden oluşan tektonik dilim ve blokların bir araya gelmesi ile oluşmuştur. Mersin melanjı matriks içinde blok özelliği gösteren sedimanter bir melanjdır. Mersin Melanjı Geç Kretase'de oluşmuştur ve melanjın çökelim ortamı hareketli bir kıta kenarıdır. Matriks içindeki blok ve tektonik dilimler büyük kütle kaymaları ile melanj içine yerleşmişlerdir. Mersin Melanjı'na ait birimlerden ölçülen kesitlerden toplam 77 adet örnek derlenmiştir. Bu örneklerden 59 adedi çökel kayaçlardan, 18 adedi ise volkanik kayaçlardan alınmıştır. Çökel kayaçlardan derlenen örneklerin 20 adedinden Radyolarya toplulukları elde edilmiştir. Radyolarya topluluklarına ait toplam 109 cinse ait 311 tür tanımlanmıştır. Tanımlanan topluluklar içerisinde 1 adet cins (Mersinosaturnalis) ve 8 adet tür (Cantalum magna, Sarla okuyucui, Nazarovella trifurcata, Mersinosaturnalis simplex, Mersinosaturnalis spinosa, Quadrisaturnalis deceum, Quadrisaturnalis undecium, Annulopoulpus robustus) ilk kez adlandırılmıştır. Elde edilen Radyolarya toplulukları üzerinde detaylı çalışmalar yürütülmüştür ve bunlar dünyanın farklı yerlerinde yapılan çalışmalar ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak istiflerin yaşlarının Geç Triyas - Erken Jura yaş aralığında çökeldiği belirlenmiştir. Ayrıca derlenen sedimenter kayaçların mikrofasiyes özellikleri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak incelenen kayaçların havza ortamında; derin deniz, yamaç topuğu ve yamaç fasiyesinde çökeldiği belirlenmiştir. Tavusçayırı Kesiti'nin altında bulunan Erken - Orta Karniyen sığ denizel kireçtaşları üzerinde geç Orta Karniyen - Geç Karniyen Huğlu İstifi ve bu birimlerin üzerinde Erken Noriyen - Sinemuriyen pelajik kireçtaşları yer almaktadır. Tavusçayırı Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nde bulunan kireçtaşı birimlerinden elde edilen zengin radyolarya toplulukları Tetraporobrachia haeckeli Zonu'na [1], Elbistanium gracile Zonu [2], Spongotortilispinus moixi Zonu'na [3], Capnodoce ruesti Zonu'na [1] ve Trexus dodgensis Zonu'na [4] karşılık gelmektedir. Tavusçayırı Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nin çökelim yaşı Erken Karniyen - Sinemuriyen'dir. Çağılpınar Kesiti alt seviyelerde Orta Karniyen yaşlı sığ denizel kireçtaşları ile bunların üzerine gelen Geç Karniyen yaşlı yastık lavları ile tüfit ve ince tabakalı kireçtaşı ardalanmasından oluşmaktadır. Çağılpınar Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nde bulunan kireçtaşı birimlerinden elde edilen zengin radyolarya toplulukları Spongotortilispinus moixi Zonu'na [3] karşılık gelmektedir. Çağılpınar Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nin çökelim yaşı Orta - Geç Karniyen'dir. Sahançanak Kesiti Geç Karniyen tüfit ve ince tabakalı kireçtaşı ardalanmasından oluşmaktadır. Sahançanak Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nde bulunan kireçtaşı birimlerinden elde edilen radyolarya toplulukları Spongotortilispinus moixi Zonu'na [3] karşılık gelmektedir. Sahançanak Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nin çökelim yaşı erken Geç Karniyen'dir. Beyşehir - Hoyran Napı içinde yer alan Huğlu İstifi Orta - Geç Karniyen yaşlı tüf ve bazik volkanikler ile ardalanmalı olarak görülen kireçtaşı ve şeyller ile bu birimler üzerine gelen Geç Triyas - Kretase yaşlı çört nodüllü pelajik kireçtaşları ve klastiklerden oluşmaktadır. Mersin Melanjı içinde ölçülen Tavusçayırı, Çağılpınar ve Sahançanak Ölçülü Stratigrafik Kesitleri ise litolojik karakterleri, yaş aralıkları ve biyostratigrafik özellikleri ile Beyşehir - Hoyran Napı içinde yer alan Huğlu İstifi ile benzerlik göstermektedir.