Çorum Osmancık mangan cevherinin çeşitli indirgeyiciler kullanılarak sülfürik asit çözeltisinde özütlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ DABBAĞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BEDRİYE TÜLAY DURUSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sunulan yüksek lisans tez çalışmasında; Çorum Osmancık mangan cevherinin pamuk sapı ve şeker pancarı küspesi kullanılarak özütlenmesi sonucunda cevherdeki mangan ve demir verimleri incelenmiştir. Yapılacak deneysel çalışma için değiştirilecek parametreler sıcaklık, indirgeyici miktarı, özütleme süresi ve H2SO4 konsantrasyonu olarak belirlenmiştir. Sıcaklık 40-80 oC aralığında, indirgeyici miktarı 0-0.1 g aralığında, özütleme süresi 60-360 dk aralığında ve H2SO4 konsantrasyonu 1-5 M aralığında olacak şekilde özütleme deneyleri gerçekleştirilmiştir. Box-Wilson deney tasarım yöntemiyle deneylerin hangi noktalarda gerçekleştirileceği belirlenmiştir. Deneyler çalkalayıcılı sıcak su banyosunda gerçekleştirilmiş ve elde edilen örnekler AAS cihazı kullanılarak mangan ve demir miktarları analiz edilmiştir. Pamuk sapıyla gerçekleştirilen özütleme işleminde mangan % 82 verimle kazanılmıştır. Bu koşullarda demir veriminin ise % 38 olduğu bulunmuştur. Pamuk sapıyla yapılan özütleme işleminde demirin minimum olduğu optimum koşullar da bulunmuş ve buna göre demir % 23 verimle elde edilirken mangan verimi % 76 olarak bulunmuştur. Ekonomik koşullar gözönünde bulundurularak sıcaklığın minimize edildiği durumda mangan verimi % 79, çevresel etkileri göz önünde bulundurarak H2SO4 konsantrasyonu minimize edildiğinde ise mangan verimi % 80 olarak elde edilmiştir. Şeker pancarı küspesiyle gerçekleştirilen özütleme işleminde mangan % 78 verimle kazanılmıştır. Bu koşullarda demir veriminin ise % 47 olduğu bulunmuştur. Şeker pancarı küspesiyle yapılan özütleme işleminde demirin minimum olduğu optimum koşullar bulunmuş ve buna göre ddemir % 28 verimle elde edilirken mangan verimi % 66 olarak bulunmuştur. Ekonomik koşullar gözönünde bulundurularak sıcaklığın minimize edildiği durumda mangan verimi % 75, çevresel etkileri göz önünde bulundurarak H2SO4 konsantrasyonunu minimize edildiğinde ise mangan verimi % 68 olarak bulunmuştur. Mangan cevherinin pamuk sapı ve şeker pancarı küspesiyle özütlenmesi sonucunda elde edilen çözeltideki kütlece % Mn ve % Fe miktarları hesaplandığında başlangıçta cevherde % 54 civarında bulunan manganın % 95'e kadar çıkarılabildiği görülmüştür. Pamuk sapı ve şeker pancarı küspesiyle yapılan özütleme sonuçları karşılaştırıldığında pamuk sapıyla özütleme işlemi sonucunda mangan veriminin daha yüksek olduğu görülmüştür. Demir verimi ise pamuk sapı ve şeker pancarı küspesiyle özütleme işlemi sonucunda yaklaşık olarak aynı değerlere indirilebilmektedir. Bu nedenle Çorum Osmancık mangan cevherinin sülfürik asit çözeltisiyle özütlenmesinde pamuk sapının daha iyi sonuçlar verdiği saptanmıştır.