COVID-19 Enfeksiyonu Geçiren Bireylerde Egzersiz Eğitiminin Solunum Fonksiyonları, Fonksiyonel Kapasite, Fiziksel Aktivite ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KALP VE SOLUNUM FİZYOTERAPİSİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UKBE ŞIRAYDER
Danışman: Deniz İnal İnce
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:COVID-19 enfeksiyonu sonrası verilen egzersiz eğitimi post akut dönemde ortaya çıkan fonksiyonel kayıpların giderilmesinde etkili olabilir. Bu nedenle çalışmamız, COVID-19 enfeksiyonunu şiddetli geçiren olgularda taburculuk sonrası enfeksiyona ve yoğun bakımda yatışa bağlı gelişebilecek solunum fonksiyonu, fonksiyonel kapasite, denge, fiziksel aktivite ve yaşam kalitesi problemlerinin değerlendirilmesi, sağlıklı olguların özellikleri ile karşılaştırılması ve COVID-19 enfeksiyonu geçiren olgulara yönelik egzersiz eğitiminin etkinliğinin araştırılması amacı ile randomize kontrollü olarak planlandı. Çalışmamızın birinci kısmında COVID-19 enfeksiyonunu geçiren bireyler (n=26) ile sağlıklı bireyler (n=26) karşılaştırıldı. İkinci kısımda ise COVID-19 enfeksiyonu geçiren bireylerden oluşan egzersiz (n=25) ve kontrol (n=25) grubu bireylerde egzersiz eğitiminin etkileri karşılaştırıldı. Bireylerin solunum fonksiyonları, solunum ve periferik kas kuvvetleri ölçüldü. Altı dakika yürüme testi ile fonksiyonel kapasite değerlendirildi. Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi için Nottingham Sağlık Profili ve St George Solunum Anketi, anksiyete ve depresyon için Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve yorgunluk için Yorgunluk Şiddeti Ölçeği, bilişsel fonksiyonlar için Mini Mental Durum Değerlendirmesi, denge için stabilometre değerlendirmesi ve zamanlı kalk yürü testi kullanıldı. Egzersiz grubuna rutin takip ve tedavilerine ek olarak 12 hafta süre ile aerobik egzersiz ve kuvvet eğitimi verildi. Kontrol grubunun ise sadece rutin tedavi ve takiplerine devam edildi. COVID-19 grubunun solunum fonksiyonları, periferik kas kuvveti, fonksiyonel kapasite, yaşam kalitesi, denge, yorgunluk, anksiyete ve depresyon düzeyleri sağlıklı gruptan anlamlı olarak daha düşük bulundu (p 0,05). Egzersiz eğitimi sonucunda, egzersiz grubunun solunum fonksiyonu, solunum ve periferik kas kuvveti, fonksiyonel kapasitesi, yaşam kalitesi, denge, yorgunluk, anksiyete ve depresyon düzeyleri anlamlı olarak arttı (p 0,05). Kontrol grubunun ise ölçülen parametreleri çalışma sonunda anlamlı değişiklik göstermedi (p>0,05). Sonuç olarak, şiddetli COVID-19 enfeksiyonu geçiren olgularda sağlıklı bireylere göre, taburculuktan altı ay sonra bile solunum fonksiyon kayıpları ve yorgunluk şikayetleri devam etmekte, yaşam kalitesi, kas kuvveti ve fonksiyonel kapasite azalmaktadır. Aerobik egzersiz ve kuvvet eğitimini içeren 12 haftalık egzersiz eğitimi, bireylerin solunum fonksiyonları, fonksiyonel kapasite, yaşam kalitesi, depresyon, anksiyete ve yorgunluk düzeylerini düzeltmede etkilidir. Çalışmamızın sonuçlarına göre, COVID-19 enfeksiyonunu şiddetli geçiren olgularda aerobik egzersiz ve kuvvet eğitimini içeren egzersiz eğitimi, güvenilir, etkili ve klinikte uygulanabilir bir yöntemdir. Anahtar Kelimeler: Post-akut COVID-19, Aerobik egzersiz, Kuvvet eğitimi, Solunum fonksiyonları, Yorgunluk.