The representation of gender roles in remakes: A comparative analysis of Fatma and Unseen

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ALİHAN ULU

Danışman: Sinem Bozkurt

Özet:

Çeviribilim'de, Kültürel Dönüş'ü takiben 1980'li yıllarda önem kazanan toplumsal cinsiyet kavramı son yıllarda çeviri alanında en öne çıkan ve en tartışmalı konularından biri hâline geldi. Çeviribilimin disiplinlerarası doğası, toplumsal cinsiyet ve çevirinin kesişme noktasındaki araştırmaların hem niceliğini hem de niteliğini daha da artırmıştır. Toplumsal cinsiyet perspektifinin görsel-işitsel çeviri alanında yer bulması ancak 2000'li yıllarda gerçekleşmiştir. Bu araştırma alanının yeni ortaya çıktığı göz önüne alındığında, bu çalışma Çeviribilim'in iki alt alanının kesiştiği noktada yer almaktadır: görsel-işitsel çeviri ve toplumsal cinsiyet çalışmaları. Görsel-işitsel çevirinin, üstünde en az çalışma yapılan alanlarından olan yeniden çevrimler, araştırmanın ana odağını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, yeniden çevrimlerde toplumsal cinsiyet rollerinin temsili, bir vaka çalışması vasıtasıyla incelenmiştir. Bu çalışmada Türk dizisi Fatma (2021) ve yeniden çevrimi Güney Afrika yapımı Unseen (2023) olmak üzere iki orijinal Netflix yapımının karşılaştırmalı bir analizi yapılmış ve bulgular Katerina Perdikaki'nin film uyarlama modeli merceğinden bağlamsallaştırılmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, kültürel farklılaşmaların bir sonucu olarak ortaya çıkan toplumsal cinsiyet rollerindeki değişimleri gözler önüne sermek ve bu değişimleri tetikleyen altta yatan sebepleri dile getirmektir. Sonuç olarak, bu tez, Unseen gibi yeniden çevrimlerin Fatma gibi özgün eserlerin basit birer kopyası olmadığını, aksine kültürel olgular tarafından şekillendiren yeniden yorumlar olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yeniden çevrim, karakterizasyon, olay örgüsü ve mekân gibi unsurları değiştirerek, toplumsal cinsiyet rollerini yeniden inşa etmekte ve erkeklerin klişeleşmiş temsili, annelik ve kız kardeşlik gibi temalara dair kültüre özgü yeni bakış açıları sunmaktadır.