Adli bilimlerde geometrik morfometik yöntemlerin uygulamaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜL YAHYAOĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GÜLDEM ALEV ÖZKÖK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Canlıların sahip olduğu morfolojik özelliklerin incelenmesi biyolojik bilimlerde önemli bir yer tutmaktadır. Bitki ve hayvan sistematiğinde kullanımının yanı sıra insanlarda parmak izi, yüz, iris ve kulak gibi belirli fiziksel özellikler kişiye özgü yapılara sahip olup kimlik tespiti amacıyla kullanılabilmektedir. Adli bilimlerde kimlik tespiti sağlanması amacıyla yapılan çalışmaların tarihi 19. yüzyıl sonlarında Alphonse Bertillon tarafından yapılan antropometrik ölçümlere dayandırılmaktadır. İnsan dış kulağı, fiziksel biyometrik bir karakter olarak adli bilimlerde kimlik tespiti ve doğrulama amacıyla kullanılmaktadır. İnsan dış kulağının bu özelliği dikkate alınarak tez kapsamında, Breuckmann triTOS-HE (Breuckmann GmbH,Germany) yapılandırılmış ışık tarayıcı ile gönüllü katılımcılardan elde edilen 3B (3 boyutlu) dış kulak görüntüleri landmark tabanlı geometrik morfometrik yöntemlerle incelenmiştir. Kulak, kişiye özgü karakteristik yapısı, yüzde olduğunun aksine mimiklerden etkilenmemesi gibi özellikleri ile pasif biyometrik sistemlerde tercih edilen bir karakterdir. Biyometik önemi göz önüne alınarak incelenen kulak morfolojisinde bireyler arasında görülen varyasyonun anlaşılabilmesi için Temel Bileşen Analizi (PCA) uygulanmıştır. Bu sayede, kimlik doğrulama ya da tespitiamacıyla yapılacak görüntü analizlerinde dikkate alınabilecek varyasyonu en çok ifade eden belirli özelliklerin başka bir deyişle şekil değişkenlerinin ortaya konması hedeflenmiştir. PCA sonuçları ilk üç temel bileşenin birlikte toplam varyasyonun %89'unu açıkladığını ortaya koymuştur. Bu analiz ile varyasyon için en açıklayıcı şekil değişkenleri ortaya konarak elde edilen sonuçların kimlik tespiti amacıyla yapılacak görüntü analizlerinde dikkate alınabileceği ortaya konmuştur. Adli olaylarda kimlik tespiti amacıyla sıklıkla fotoğraf ya da video gibi 2 boyutlu (2B) görüntülerden yararlanılmaktadır. Ancak bu noktada, 3 boyutlu (3B) anatomik bir yapı olan insan dış kulağının biyometrik karakteristiklerinin 2B görüntü üzerinde ne kadar ifade olduğu, 2B görüntünün 3B yapının temsili olup olamadaığı sorusu ortaya çıkmaktadır. Tez çalışmasında 2B ve 3B formların birbirlerinden farklılıkları Öklid Mesafe Matrisi Analizi (EDMA) kullanılarak araştırılmıştır. Landmarklar arası mesafelerden yararlanarak tanımlanan 2B ve 3B ortalama formlar arasındaki fark, conchal oyukta görülmüştür. Bunun haricinde ortalama formlar birbirine yakın bulunmuştur. Bu sonuçlar kimlik tespiti amacıyla yapılan bir çalışmada görüntü edinim sistemlerinin önemi çerçevesinde tartışılmıştır.