A comparative register analysis of the language of cooking used in Turkish recipes
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dilbilimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ASLIHAN KOÇAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): EMİNE YARAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Söylem çözümlemesi sözlü ve yazılı dil kullanımının betimlenmesi ve çözümlenmesi olarak tanımlanabilir (Paltridge, 2008, p. 3). Söylem çözümlemesinde farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Dil kullanımını incelemeye yönelik olan bu yaklaşımlardan biri de kesit çözümlemesidir. Kesit çözümlemesi hem nitel hem de nicel teknikleri kullanır. Kesit çalışmaları belirli durumlarda ortaya çıkan farklı dil kesitlerinin dilsel ve durumsal özelliklerini tanımlamayı amaçlamaktadır (Biber and Conrad, 2009). Bu master tezi Türkçe yemek tariflerinin çok boyutlu, tek kesitli çözümlemesi olarak da tanımlanabilir. Çalışmanın amaçları 1) Türkçe yemek tariflerinin sözcüksel- dilbilgisel ve söylem özelliklerini betimlemektir, 2) sözcüksel-dilbilgisel ve söylemsel farklılıkların olup olmadığını saptamaktır. Bu çalışmada iki Türk yazar tarafından 1974 ve 2011 yıllarında yazılmış olan iki yemek kitabında bulunan ve her bir kitabı temsilen sistematik seçilmiş 322 yemek tarifi incelenmiştir. Bu yemek kitaplarından seçilen tarifler ortalama 36.000 sözcükten oluşmaktadır. Araştırmada yöntem olarak Douglas Biber?ın (1988) çok boyutlu kesit inceleme yöntemi kullanılmaktadır. Bu yaklaşımda sözcüksel-dilbilgisel ve söylemsel özellikler incelenir. Söylemsel özellikleri betimlemek için sözcüksel-dilbilgisel özelliklerin sıklığı sayılır. Bu çalışma kapsamı içerisinde bilgi verici/etkileşimsel üretim boyutları, soyut/somut bilgi biçemi boyutları ve genel/duruma bağlı gönderim boyutları olmak üzere sadece üç boyut ve 16 dilbilgisel özellik ele alınmıştır. Bu çalışmanın bulguları Türkçe yemek tariflerinde kullanılan dilin bilgi verici, planlanmış, soyut biçemli ve genel gönderimli metin türü olduğunu göstermektedir. 1974 ve 2011 yıllarına ait Türkçe yemek tariflerinin söylemsel özelliklerinin değişmediği fakat sonucu etkilemeyen bazı sözcüksel ve dilbilgisel özelliklerin değiştiği ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, sonuçlar Türkçe yemek tariflerinin belli dilbilimsel ve söylemsel özellikler taşıyan özel bir dil kesiti olduğunu göstermektedir.