Veri zarflama analizinde karar verme birimlerinin sıralanmasına yeni yaklaşımlar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİKE KÜBRA EKİZ

Danışman: Ceren Tuncer Şakar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tez kapsamında birden fazla girdi ve çıktıya sahip Karar Verme Birimlerinin (KVB) görece etkinliklerinin değerlendirilmesinde kullanılan Veri Zarflama Analizi (VZA) kapsamında iki yeni sıralama yöntemi önerilmiştir. Değişen Süper Etkinlik (Changed Super Efficiency - CSE) ve Süper Etkinlik Skoru Alanı Grafiği (Area of Super Efficiency Score Graph - ASES) olarak adlandırılan yöntemler etkin ve etkin olmayan KVB'leri sıralayabilmektedir. Önerilen iki yöntem de kendi etkinlik puanını hesaplayan prosedürler içermektedir ve tam sıralama gerçekleştirmektedir. Ayrıca her iki yöntem de, daha önceki yöntemler gibi sadece belirli etkin KVB'leri değil her türlü etkin KVB'yi adil bir şekilde sıralamaktadır. CSE yöntemi, hem KVB'lerin başlangıç skorlarını hem de birbirlerine etkilerini dikkate alan kapsamlı bir değerlendirme prosedürü içermektedir. Sonuç olarak KVB'ler, başlangıçta iyi skorlar elde ettiklerinde ve başkaları üzerinde etkili olduklarında tercih edilmektedir. Önerilen ASES yönteminde ise bir KVB değerlendirilirken diğer KVB'lerin veri setinden çıkarılması ile etkinlik skoru değişimi ele alınmıştır. Her iki yöntem de KVB'lerin veri setindeki pozisyonları, rakipleri, etkin sınıra yakınlığı, kümelenme veya aşırı uç nokta olma durumlarını dikkate almaktadır. Önerilen yöntemler öncelikle tez kapsamında oluşturulmuş olan örnek verilere uygulanmış ve grafikler yardımı ile analizler gerçekleştirilmiştir. Uygulama aşamasında ise gerçek veriler kullanılarak sıralamalar elde edilmiştir.