Histon deasetilaz 8 özgül inhibitörlerin ın-vitro araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TENZİLE DENİZ ULUTÜRK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HAYAT YURTER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Transkripsiyonel düzeydeki gen ifadesinin kontrolü kromatin ve DNA modifikasyonları ile sağlanmaktadır. Kimyasal kromatin modifikasyonlarının en önemlilerinden biri histon asetilasyonudur. Asetilasyon ile histonların amino ucunda bulunan lizin amino asitlerine asetil grubu takılmakta ve elektrostatik yükü değişen histonun DNA'ya ilgisi azalmaktadır. Asetilasyon düzeyi DNA paketlenmesini düzenleyerek hücresel olayları etkilemektedir. Asetilasyon, histon asetil transferaz (HAT) ve histon deasetilaz (HDAC) enzim aileleri tarafından kontrol edilmektedir. HDAC enzimleri önemli hücresel olayları etkilemeleri nedeni ile potansiyel ilaç hedefi olmuş ve bu enzimleri inhibe edebilen bileşikler tanımlanmıştır. HDAC inhibitörleri olarak adlandırılan bu bileşikler hücre bölünmesi, apoptoz ve farklılaşma gibi temel hücresel süreçler üzerinde etkiye sahip olup, hastalıkların tedavisinde kullanılmak üzere araştırılmaktadır. Bu bileşiklerin pan-HDAC inhibisyon aktivitelerinin araştırılmasının yanı sıra son yıllarda, tek bir HDAC izoformuna özgül inhibitörlerin geliştirilmesi hedeflenmiş; böylece hem etkinliğin arttırılması hem de birçok izoformun inhibisyonu ile ortaya çıkan toksik etkilerin azaltılması amaçlanmıştır. Bu tez çalışmasında; pan-HDAC inhibitör etkisi olduğu bilinen karboksilik asit türevlerinin, HDAC8 izoformuna özgül inhibisyon aktiviteleri araştırılmıştır. Hidroksamik asit grubuna dahil güçlü HDAC inhibitörleri olan TSA ve SAHA, 50 ?M konsantrasyonda uygulandıklarında beklenildiği gibi diğer bileşiklerden daha güçlü HDAC8 inhibisyon aktivitesi göstermiştir. Çalışmamız kapsamında araştırılan karboksilik asit türevi bileşikler 500 ?M konsantrasyonda uygulanmıştır. Sonuç olarak; kurkumin %88, klorojenik asit %65, kafeik asit %35, resveratrol %34, türev-1 %58, türev-2 %74, türev-3 %87, valproat %23, rosmarinik asit %68, sinnamik asit %6, kuersetin %82 ve NaBA %42 oranında HDAC8'e özgül inhibisyon aktivitesi göstermiştir. En aktif olan üç bileşiğin kurkumin, türev-3 ve kuersetin olduğu saptanmıştır. Değerlendirmenin daha hassas olabilmesi için bu üç bileşiğin açığa çıkardıkları deasetile lizin miktarları hesaplanmıştır. 500 ?M uygulama sonrasında ölçülen deasetile lizin miktarları kurkumin için 1,11 ?M, türev-3 için 1,23 ?M, kuersetin için 1,32 ?M olarak saptanmıştır. HDAC8 inhibisyon aktivitesi ve açığa çıkardığı deasetile lizin miktarı bakımından en aktif bileşik olarak saptanan kurkuminin HDAC8'i %50 oranında inhibe ettiği konsantrasyon IC50: 642 ?M olarak hesaplanmıştır. HDAC8 özgül inhibisyon tayini çalışmalarımız, HDAC izoformlarına özgül inhibitör geliştirme yaklaşımlarına örnek olabilecek bir nitelik taşımaktadır.