Kaya tırmanışında tutamak yapılarına göre tutuş zorluk derecelerinin modellenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Bilimleri Ve Teknolojisi A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ARİF MİTHAT AMCA

Danışman: Serdar Arıtan

Özet:

Bu çalışmada, farklı tutuş teknikleri, tutamak derinlikleri ve tutamak yüzey açılarında tırmanıcıların uygulayabildikleri maksimal parmak kuvveti kapasiteleri ve yorgunluk ilişkileri incelenerek tutamaklar ve tutuşlar için bu değişkenlere bağlı bir zorluk fonksiyonu ve modeli oluşturulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda birbirini takip eden üç farklı çalışma yapılmıştır. İlk çalışmada, tutamak derinliği ve tutuş tekniklerinin maksimal parmak kuvvet kapasitesi (MPKK) üzerindeki etkileri araştırılmış ve derinliğin azalması ile MPKK'nın azaldığı bulunmuştur. İkinci çalışmada tutamak derinliği ile tekrarlı izometrik parmak kuvveti dayanıklılığı arasındaki ilişki incelenmiştir. Derinliği 1 cm olan tutamakta kuvvet kapasitesinde daha fazla ve keskin düşüş olduğu görülmüştür. Ama bireysel farklılıklar nedeniyle tutamak derinliğine bağlı olarak dayanıklılık performansı üzerinde belirgin bir etki bulunamamıştır. Üçüncü çalışmada, hem tutamak derinliği hem de yüzey açısı değiştirilerek MPKK incelenmiştir. Artan tutamak yüzey eğimi ile MPKK'nın azaldığı ve bu azalmanın yüzey derinliği az olan tutamaklarda daha belirgin olduğu bulunmuştur. Çalışmada ayrıca tutamak derinliğinin azalması ile tüm tutamak yüzey açılarında MPKK'nın da azaldığı gösterilmiştir. Bu çalışmaların bulguları birleştirilip değerlendirilerek tutamak derinliği ve yüzey açısına bağlı olarak tırmanıcıların tutamak üzerinde uygulayabildiği ortalama relatif MPKK değerleri belirlenmiş ve bu değerler yardımıyla tutamakların zorluk sınıflandırılması yapılmıştır. Oluşturulan MPKK kestirim fonksiyonları ile tutamak tutuş zorluğununun tanımlanmasında yeni modeller önerilmiştir.