Türkiye, Finlandiya, İngiltere ve Şili'deki okul yöneticiliğine ilişkin yaklaşımların incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESEN ARZU ERTÜRK KAYMAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MURAT ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Türkiye, Finlandiya, İngiltere, Şili'de okul liderliğine ilişkin yaklaşımları incelemek ve Türkiye'deki okul yöneticiliğini geliştirmeye yönelik melez bir okul yöneticiliği yaklaşımı ortaya çıkarmaktır. Çalışma kapsamında, karşılaştırmalı eğitim ilkeleri göz önünde bulundurularak, okul yöneticiliğinin Türkiye'deki yaklaşımlarının ve uygulamalarının nasıl olduğu ve olması gerektiği tartışılmıştır. Çalışmada, Finlandiya, İngiltere ve Şili ülkeleri için okul liderliği kavramı kullanılırken, Türkiye için okul yöneticiliği kavramı kullanılmıştır. Finlandiya, İngiltere ve Şili'de okul lideri seçme, atama ve yetiştirme politikaları ve uygulamaları incelenip, Türkiye'deki okul yöneticisi seçme, atama ve yetiştirme uygulama ve politikaları ile ilgili ilişkisel tarama yapıldıktan sonra, ülkemiz için uygun olabilecek okul yöneticisi seçme, atama ve yetiştirme politikaları ve yaklaşımları önerilmiştir. Melez bir okul yöneticiliği yaklaşımı denmesinin amacı, Finlandiya, İngiltere ve Şili ülkelerinin okul liderliğine ilişkin yaklaşımlarının ve uygulamaların karşılaştırması ile Türkiye için uygun olabilecek, uyarlanabilecek veya farklı okul yöneticiliği yaklaşımları ortaya çıkarma çalışmasıdır. Finlandiya'da okul liderlerinden yüksek bir akademik eğitime ve öğretim becerisine sahip olması beklenmektedir. Ayrıca, okul lideri olmak isteyen adayların yöneticilik deneyimi ve eğitim yönetimi ile ilgili aldıkları eğitim veya eğitimleri belgelendirmeleri gerekmektedir. İngiltere'de okul liderliği, oldukça önemsenen ve üzerinde çalışılan bir kavramdır. Ülkede hizmet veren Ulusal Mesleki Yeterlilik Kurumu, okul yöneticilerini, mesleğe nasıl teşvik edileceğine ilişkin çalışmaları gerçekleştirmektedir. İngiltere'de Okul Müdürleri İçin Liderlik Programı hazırlanmış ve Okul Liderliği Ulusal Koleji de, okul liderlerini yetiştirme konusunda hizmet vermektedir. Şili'de eğitim reformlarının yaşandığı ve köklü yönetim değişimlerinin yaşandığı bilinmektedir. Ülkede, Okul Liderliği Çerçeve Programı uygulanmaya başlanmış ve okul yöneticiliğinin mesleki tanımı yapılmış, görev ve sorumlulukları belirtilmiştir. Şili, farklı 15 bölge için, kendine has ve her bir bölge için ortak bir okul liderliği standardı yakalamayı amaçlamıştır. Okul liderlerini yetiştirme programını uygulayan Şili, Yönetim ve Kalkınma Ekibi Programı adı altında bir oluşum hazırlayarak, İyi Okul Liderliği Çerçeve Programına işlerlik kazandırmıştır. Finlandiya, İngiltere ve Şili'de okul liderliği olarak tartışılan kavram, Türkiye'de okul yöneticiliği olarak tartışılmaktadır. Türkiye'de müdür başyardımcılığına ve müdür yardımcılığına seçilme ve atanma/görevlendirilmeye, merkezi ve yazılı sınav sonucuna göre karar verilmektedir. Müdürlüğe görevlendirilmenin ise sundukları belge/süreye, eğitimlere, ödüllere/cezalara, sahip olduğu ve bulunduğu kariyer basamaklarına, hizmet sürelerine göre aldıkları puana göre ve sözlü sınav sonucuna göre değerlendirme yapılması hükme bağlanmıştır. Türkiye'de okul yöneticilerinin yetiştirilmesi, MEB tarafından her yıl düzenlenen hizmetiçi eğitim planları ile yürütülmektedir. Çalışmanın sonucunda, bakanlık, merkezi seçme sınavından sonra başarılı olan adayları bir eğitime alabilir ve başarı ile bitirenler çeşitli modüllerinden oluşan bir eğitim ve eleme sistemine tabi tutulabilir. İngiltere'deki gibi okul yöneticilerinin özellikleri (standartları) tanımlanabilir. Görev tanımı yeterli gelmeyebilir, bunun yanı sıra okul yöneticiliği için gereken lider ve yönetici özellikleri ile birlikte bir tanım yapılabilir. Merkeziyetçi anlayıştan uzaklaşarak, yasal-yönetsel, merkezden bildirilen gerekleri yerine getirmek yerine, okul yöneticilerine, okulun, paydaşlarının ihtiyaçlarına göre tedbirler ve önlemler alması konusunda esneklikler sağlanabilir. Yöneticilere, eğitim yönetimi, denetimi ve iletişim konuları ile birlikte daha güncel ve geçerli olan liderlik etme, denetim, özyeterlilik ile ilgili eğitimler verilebilir. Modüler ve uzun soluklu bir eğitim planlanabilir, bir modülü bitiren bir sonraki modüle geçebilir. Uzaktan eğitim ile de gerçekleştirilebilecek, okul yöneticiliği eğitimleri, yetiştirme politikaları oluşturulabilir. Denetleme daha etkili bir hale getirilebilir, standart denetlemeden çok, gereksinim odaklı denetleme uygulanarak, okul yöneticilerinin okul liderliği becerileri geliştirilebilir.