The ın vitro and ın vivo effects of telomerase substrate 6-thio-2'-deoxyguanosine
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyokimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İLGEN MENDER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZELİHA GÜNNUR DİKMEN
Özet:Telomeraz aracılığı ile telomerleri hedefleyen terapiler, kanserde yeni bir tedavi yaklaşımı sunmaktadır. Bu çalışmada, nükleozid analogu olan 6-tiyo-2'-deoksiguanozinin (6-tiyo-dG) telomeraz enzimi tarafından tanınıp, yeni sentezlenen telomerik yapılara eklenerek telomerlerde yapısal ve fonksiyonel bozukluğa yol açması incelenmiştir. Bu durum, telomerlerin yapısal ve fonksiyonel modifikasyonuna, telomerik uçlardaki koruyucu proteinlerin kaybına ve sonuç olarak telomerik disfonksiyona yol açmaktadır. In vitro şartlarda 6-tiyo-dG, telomeraz inhibisyonundan bağımsız olarak progresif telomerik kısalığa neden olmaktadır. 6-tiyo-dG, bu etkilerini telomeraz eksprese eden BJhTERT ve kanser hücreleri üzerinde gösterirken, telomeraz negatif normal BJ fibroblast hücrelerinde göstermemektedir. Akciğer kanseri hücre hatları (H2882, HCC2429, HCC827, HCC15, H2087, HCC4017, HCC515, H2009, H2073) 6-tiyo-dG ile 1 hafta inkübe edildiğinde %80-90 oranında hücre ölümü gözlenmiş, ancak normal BJ fibroblast ve kolon epitel hücrelerinin (HCEC1) etkilenmediği saptanmıştır. A549 akciğer kanseri hücrelerinin enjekte edilmesiyle oluşturulan ksenograft modellerde intraperitoneal 6-tiyo-dG uygulaması (2 mg/kg), 6-tiyoguanine (2 mg/kg) göre belirgin telomer fonksiyon bozukluğu ile birlikte etkin bir tümör küçülmesi sağlamıştır. Bu sonuçlar, 6-tiyo-dG'nin kanser tedavisinde telomerlere yönelik, telomeraz aracılı, hem genomik hem telomerik DNA'yı hedefleyen yeni bir yaklaşım olabileceğini göstermektedir. Çalışmada kullanılan bazı kanser hücre hatlarının (H1819, H1993, H1693) 6-tiyo-dG'ye dirençli olduğu saptanmıştır. Yapılan metilasyon analizinde, 6-tiyo-dG'ye direnç gösteren hücrelerde bazı genlerin yüksek seviyede metile olduğu gözlenmiştir. Bu hücrelerin gen ekspresyon profilleri karşılaştırıldığında, tedaviye dirençli ve duyarlı olan kanser hücrelerinde 3 gende (FSCN1, TLE2, ALDH1A2) farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen veriler, hücrelerin 6-tiyo-dG'ye direnç mekanizmalarının incelenmesine yönelik yeni araştırmalarda yol gösterici olacaktır.