BALIK GÖLÜ'NÜN (BAFRA BALIK GÖLLERİ, KIZILIRMAK DELTASI)ZOOPLANKTONİK ORGANİZMALARININ MEVSİMSEL DEĞİŞİMİ ÜZERİNE EKOLOJİK ARAŞTIRMALAR
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN DENİZ ÖZDEMİR
Danışman: Yasemin Saygı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Balık Gölü'nde Eylül 2015 ile Ağustos 2016 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu tez çalışması kapsamında gölde bulunan zooplanktonik organizmaların mevsimsel değişiminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda göl suyunun bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri saptanmış, zooplankton komünitesini oluşturan türler belirlenmiş, nispi bolluk, sıklık, benzerlik, tür çeşitliliği ve tür düzenliliği gibi komünite parametreleri kullanılarak zooplankton komünitesi değerlendirilmiştir. Ayrıca çevresel değişkenlerin birbirleriyle ilişkileri Pearson Korelasyon analiziyle, zooplanktonik organizmaların çevresel değişkenlerle ilişkisi RDA Analizi ile incelenmiştir. Balık Gölü'nde ölçülen tuzluluk değerleri gölün tipik miksooligohalin acısu özelliğini doğrulamıştır. Göl suyunun turbiditesi çoğunlukla 10 ntu üzerinde bulunmuş, gölün yüksek bulanıklıkta olduğu belirlenmiştir. Carlson TSI (TF) ve Carlson TSI (Chl-a) indeskleri kullanılarak Balık Gölü'nün trofik düzeyinin genelde ötrofik olduğu, bazı aylarda hipertrofik düzeye yaklaştığı saptanmıştır. Ayrıca göl suyunun TA:TF oranları 20'nin üzerinde bulunarak fosforun sınırlayıcı olduğu anlaşılmıştır. Balık Gölü'nün zooplankton komünitesinde Cladocera'dan 4, Copepoda'dan 2 ve Rotifera'dan 32 olmak üzere toplam 38 takson teşhis edilmiştir. Gölün zooplankton tür zenginliğinin aylara bağlı değişimler göstermiştir (p<0,05). Ayrıca Pearson korelasyon analiziyle sıcaklık ile tür zenginliği arasında pozitif anlamlı ilişki tespit edilmiş ve bu duruma daha çok rotifer türlerinin katkı yaptığı belirlenmiştir. Tür zenginliğinin ayrıca su altı makrofit gelişimi ve göldeki planktivor balıkların predasyonuyla da ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Balık Gölü'nde zooplanktonun sayısal olarak %99,4'ünün Rotifera, %0,13'ünün Copepoda ve %0,45'inin ise Cladocera grubundaki organizmalardan meydana geldiği tespit edilmiştir. Yapılan RDA analizi sonucu Brachionus calyciflorus, Filinia longiseta, Polyarthra dolicoptera, Keratella cochlearis, Keratella quadrata, Synchaeta pectinata sıcaklıkla negatif ilişki gösteren türler olarak bulunmuştur. Hexathra mira, Keratella tropica ve Trichocerca marina turbidite, pH ve Chl-a ile pozitif ilişki, çözünmüş oksijenle negatif ilişki göstermiştir. Balık Gölü'nde Brachionus angularis, Brachionus diversicornis, Filinia terminalis, Keratella cochlearis, Keratella tropica ve Polyarthra vulgaris gerçek dominant türler olarak, Filinia longiseta, Keratella quadrata ve Trichocerca stylata ise dominant türler olarak bulunmuştur. Gölde sıklıkla rastlanan türler, tatlısu orijinli ve çoğu ötrofikasyon indikatörü olarak kullanılan ve yüksek trofik düzey ile ilişkilendirilen türlerdir. Gölün Brachionus/Trichocerca (QB/T) indeks değeri 3 olarak hesaplanmıştır. Balık Gölü'nde zooplanktonun tür çeşitliliği ortalama 0,77 ve 2,05 arasında bulunmuştur. Yıl içerisindeki ortalama değerlerin tümü 2,5'in altında olup, bu durum komünitede bazı türlerin dominant olduğuna işaret etmektedir. Ortalama Pielou indeks değeri ise 0,35 ve 0,83 arasında hesaplanmıştır. Sonuçlar, türlerin genelde zooplankton komünitesinde homojen dağılmadığını doğrulamıştır. Pearson korelasyon analizi sonuçlarına göre tür düzenliliği ve çeşitlilik indeksleri, turbidite ve klorofil-a pozitif, ışık geçirgenliği ise negatif ilişkili bulunmuştur.