Taşkın tehlikesinin belirlenmesi amacı ile otomatik yağış miktarı ölçüm sisteminin geliştirilmesi.
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELİZ SARICAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TÜRKAY ONACAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğal olarak meydana gelen afetlerin en önemlilerinden ve tahrip edicilerinden birisi taşkınlardır. Meteorolojik, jeomorfolojik ya da insan müdahalesi sonucunda meydana gelen taşkınlar çok sayıda can ve mal kaybına ayrıca çevre ve ekonomi üzerinde de oldukça ağır etkilere sebep olmaktadırlar. Taşkın tehlikesinin önlenmesi ve meydana gelecek olan kayıpların azaltılması amacıyla yapılması gereken en önemli iş taşkın tahmin ve erken uyarı sistemlerinin oluşturulmasıdır.Yer gözlem sistemleri, uydu sistemleri ve radarlar bu uyarı sisteminin temel bilgi kaynaklarını oluşturmaktadır. Bu sistemlerin her birinden elde edilecek yağış verileri birbirleri ile karşılaştırılarak daha sağlıklı ve güvenilir verilerle daha kaliteli bir erken uyarı sistemi oluşturulmuş olacaktır. Bu sebeple erken uyarı sisteminin bir bölümünü oluşturan yer gözlem sistemlerinden elde edilecek verilerin de doğru ve güvenilir olması oldukça büyük önem taşımaktadır.Bu kapsamda tez çalışmasında yağış miktarının ölçülmesi amacıyla düşük maliyetli ve yapımı zor olmayan otomatik yağış miktarı ölçüm sisteminin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bunun için seviye sensör kontrollü ve taşma kontrollü kap kullanılarak iki farklı düzenek geliştirilmiş ve bunlar için test çalışmaları yapılmıştır.Ölçüm sonuçlarına göre verimlilik dikkate alındığında taşma kontrollü kabın kullanıldığı otomatik yağış miktarı ölçüm sisteminin kullanılabilirliğine karar verilmiştir. Ölçüm sonuçları istatistiksel olarak değerlendirilmiş ve normal dağılım testleri uygulanmıştır. Ölçüm sonuçlarından elde edilen verilerin birbirleri ile anlamlı olduğu ve normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir.Geliştirilen ölçüm cihazı farklı yağış hızlarına göre ayarlanabilmektedir. Farklı arazilerde tehlike oluşturacak yağış şiddetine göre, ölçüm kabının dolma süresi sisteme tanımlanabilmekte ve istenilen yağış şiddeti için uyarı alınabilmektedir.Ülkemizde kullanılan otomatik yağış ölçerlerin hassasiyeti 0,2 mm'dir. Tez çalışması kapsamında geliştirilen ölçüm cihazının hassasiyeti ise 2,5 mikron değerindedir. Bu nedenle sistemin hassasiyeti ve elde edilen verilerin güvenilirliği oldukça yüksektir.Ayrıca geliştirilen ölçüm cihazının maliyetinin de piyasadaki cihazlarla karşılaştırıldığında oldukça uygun olduğu görülmüştür. Tez çalışması kapsamında geliştirilen Taşma Kontrollü otomatik yağış miktarı ölçüm sisteminin maliyetinin ise piyasada satılan cihazlara oranla 7 kat daha ucuz olduğu görülmüştür.